Shtetet e Bashkuara të Amerikës po kërkojnë që Irani të bëjë një deklarim publik se Ngushtica e Hormuzit është e hapur dhe të marrë përsipër të ndalojë sulmet ndaj anijeve tregtare, si pjesë e negociatave që pritet të zhvillohen në Oman të shtunën. Kjo kërkesë vjen në një moment të ndjeshëm, pas përshkallëzimeve të javës për kontrollin dhe sigurinë në këtë rrugë ujore kyçe.
Sipas informacioneve të raportuara nga mediat amerikane, Teherani kishte pranuar privatisht te këshilltarët e presidentit Donald Trump se të shtënat ndaj anijeve kishin qenë një gabim. Megjithatë, po këto raportime theksojnë se iranianët thuhet se ua kishin hedhur fajin një grupi të brendshëm, duke e zhvendosur përgjegjësinë nga qeveria te aktorë të tjerë.
Presidenti amerikan Donald Trump ka thënë se të dyja palët kanë rënë dakord të vazhdojnë bisedimet, pavarësisht luftimeve të kësaj jave për Ngushticën e Hormuzit. Shtëpia e Bardhë i ka cilësuar këto zhvillime si shkelje të armëpushimit. Në këtë kuadër, administrata amerikane po kërkon një rikonfirmim nga Irani, jo vetëm në terren, por edhe përmes një deklarate zyrtare publike.
Ministri i Jashtëm iranian Abbas Aragchi ka deklaruar se vendi i tij e ka “mbajtur fjalën” për armëpushimin. Ai ka shkruar në platformën X se SHBA-ja ka shkelur marrëveshjen. Në të njëjtën kohë, teksa negociatat janë drejt fundit të një etape përgatitore, pritet që palët të përqendrohen te garancitë konkrete për kalimin e sigurt të anijeve tregtare dhe ndalimin e sulmeve.
SHBA kërkon deklaratë publike për Hormuzin dhe ndalimin e sulmeve ndaj anijeve
Në qershor, SHBA dhe Irani nënshkruan një marrëveshje armëpushimi, ku Irani, pjesërisht, do t’u jepte kalim të sigurt anijeve tregtare. Kjo marrëveshje ka qenë baza mbi të cilën po ndërtohet raundi i ri diplomatik. Të shtunën, negociatat pritet të udhëhiqen nga zyrtarë të lartë amerikanë: Zëvendëspresidenti JD Vance, Sekretari i Shtetit Marco Rubio, si dhe dy persona të përfshirë gjerësisht në bisedimet për Lindjen e Mesme, të dërguari special Steve Witkoff dhe Jared Kushner, dhëndri i Trumpit. Përfshirja e këtyre emrave tregon peshën që administrata amerikane po i jep zgjidhjes së situatës në Ngushticën e Hormuzit.
Aragchi gjithashtu pritet të marrë pjesë në bisedime, çka sugjeron se ky proces synon të jetë i drejtpërdrejtë në nivel politik. Në një takim informues për gazetarët të premten, zyrtarët amerikanë kanë thënë se një mesazh është përcjellë për udhëheqjen e Teheranit përmes ndërmjetësve rajonalë. Mesazhi kishte si objektiv që Irani të lëshojë një deklaratë ku të thuhet se ngushtica është e hapur dhe se do të ndalojë së qëlluari anijet tregtare. Një zyrtar i cituar në media ka nënvizuar se ose do të merret ajo deklaratë, ose nuk do të ketë rezultat të mirë për palën iraniane.
Po ashtu, Shtëpia e Bardhë dëshiron që Irani të pranojë publikisht se të qëlluarit ndaj anijeve ishte një gabim. Gjatë orëve të para të së shtunës, Trump reagoi edhe ndaj raporteve se Irani kishte plane për ta vrarë atë. Duke shkruar në Truth Social, presidenti amerikan tha se ushtria amerikane do të “shkatërronte plotësisht të gjitha zonat” e vendit në hakmarrje ndaj një sulmi të tillë. Ndërsa këto pretendime janë pjesë e tensioneve të ditëve të fundit, diskutimet në Oman pritet të kthehen te objektivi kryesor: sigurimi i qarkullimit pa rrezik për anijet tregtare dhe stabilizimi i situatës në Ngushticën e Hormuzit.
Botuar fillimisht në Koha.net