Imazhe satelitore ekskluzive, të siguruara dhe të analizuara nga CNN në bashkëpunim me Institutin për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare (Institute for Science and International Security), kanë ngritur sërish alarmin mbi programin bërthamor të Iranit. Pamjet tregojnë shenja që Teherani mund të ketë nisur rindërtimin e disa objekteve të tij bërthamore, duke i vënë autoritetet dhe ekspertët për sigurinë ndërkombëtare në fokus të çështjes.
Sipas analizës së kryer nga CNN dhe vlerësimeve të ekspertëve të sigurisë, aktivitetet e vërejtura në terren ngrejnë pikëpyetje nëse Irani ka shkelur memorandumin e mirëkuptimit të nënshkruar me Shtetet e Bashkuara në fund të muajit qershor. Ky fakt ka rëndësi sepse memorandumi synonte të vendoste korniza dhe kufij për veprimet përkatëse, ndërsa sinjalet satelitore sugjerojnë se puna në objekte mund të jetë rifilluar ose po vazhdon në një mënyrë që nuk përputhet me pritshmëritë e palëve.
Raportimet e këtij cikli analitik theksojnë se dyshimet janë intensifikuar edhe nga mënyra se kur mund të kenë ndodhur këto zhvillime. Sipas vlerësimeve të përmendura në raportim, këto aktivitete mund të jenë kryer edhe përpara se presidenti amerikan Donald Trump të sinjalizonte fundin e marrëveshjes, përmes urdhërimit të sulmeve të reja ndaj Iranit. Kjo e zhvendos debatin nga fakti nëse aktivitetet janë nisur, drejt pyetjes se kur u mor vendimi për to dhe si lidhen me zhvillimet politike mes dy vendeve.
Ndërkohë, monitorimi i situatës nuk po mbetet vetëm në vëzhgimet vizuale. Raporti i CNN bazohet në analizën e imazheve satelitore dhe në vlerësimin e ekspertëve të sigurisë ndërkombëtare, të cilët po i monitorojnë nga afër zhvillimet në objektet bërthamore iraniane. Qasja e përdorur synon të identifikojë ndryshime në infrastrukturë, shenja funksionimi dhe rritje aktivitetesh që mund të tregojnë rindërtim, rikualifikim pune ose përgatitje për kapacitete të reja.
Shenjat nga satelitët rrisin dyshimet për shkelje të marrëveshjes
Në këtë kuadër, alarmin e shton edhe konteksti i përshkallëzimeve më të gjera mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Tensionet janë rritur ndjeshëm, pasi Uashingtoni ka ndërmarrë një valë të re sulmesh ndaj objektivave iraniane. Në raportimet e lidhura me këtë periudhë, Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) ka njoftuar se më shumë se 80 objektiva janë goditur në valën më të fundit të sulmeve ndaj Iranit, duke e cilësuar këtë veprim si përgjigje e menjëhershme ndaj kërcënimeve.
Ndërsa situata në terren përfshin edhe elementë të tjerë të sigurisë rajonale, çështja bërthamore mbetet pjesë qendrore e shqetësimit. Analistët po përpiqen të kuptojnë se si lidhen sinjalet satelitore me vendimet politike dhe me proceset diplomatike, duke u kthyer te memorandumi i nënshkruar me SHBA-në në fund të muajit qershor. Nëse aktivitetet e rindërtimit janë zhvilluar në intervale që bien ndesh me kornizën e marrëveshjes, kjo do të kishte pasoja për besueshmërinë e angazhimeve dhe për mënyrën se si do të trajtohen negociatat në vijim.
Në të njëjtën kohë, CNN dhe partnerët e saj për analizën e imazheve satelitore po i trajtojnë këto gjetje si shenja që kërkojnë vëmendje të posaçme, jo vetëm për shkak të asaj që shihet, por edhe për shkak të interpretimit të mundshëm të ndryshimeve. Rindërtimi i objekteve bërthamore do të nënkuptonte një hap të rëndësishëm teknik dhe strategjik, i cili mund të ndikojë drejtpërdrejt në balancat e sigurisë në rajon. Ndërkohë, monitorimi i ekspertëve të sigurisë vazhdon për të vlerësuar nëse aktivitetet janë në përputhje me detyrimet e deklaruara apo përbëjnë shkelje të mundshme.
Botuar fillimisht në Bota Sot