Në Indinë jugore, një elefant i madh qëndron pranë një tempulli, duke tërhequr vëmendjen e kalimtarëve që ndalojnë për ta parë nga afër. Por nga afër, rezulton se nuk bëhet fjalë për një kafshë të zakonshme. Ai “ngjan” me elefantin: veshët mund të valëviten, feçka mund të lëvizë dhe bishti të lëkundet. Megjithatë, të gjitha këto lëvizje nuk nxiten nga muskujt e një kafshe, por nga energjia elektrike, që e bën modelin të duket i gjallë.
Ideja vjen në një kontekst ku elefantët kanë një rol të veçantë në rituale dhe ceremoni të shenjta prej shekujsh. Në Kerala, elefantët meshkuj kanë zënë një vend të rëndësishëm në traditat fetare. Por nderimi i elefantëve nuk lidhet vetëm me Keralën apo vetëm me Hinduizmin. Budistët besojnë se elefantët kanë ngjashmëri me Budën, duke simbolizuar durimin, mençurinë dhe iluminizmin.
Ndërkohë, shqetësimet në rritje për abuzimin me elefantët dhe incidentet e rrezikshme kanë nxitur kërkimin e alternativave. Pikërisht në këtë terren hyjnë elefantët robotikë, të cilët prezantohen si zëvendësues të mundshëm të kafshës së vërtetë në tempuj. Këto modele janë krijuar në një punishte nga ekipi i Prasanth Prakashanit. Me një kosto të vlerësuar rreth 6.000 dollarë për secilin, elefantët robotikë kanë nisur të dërgohen edhe jashtë Indisë—nga Amerika e Veriut deri në Dubai.
Kërkesa për këto krijime ka ardhur edhe nga organizata të shoqërisë civile. PETA dhe organizata të tjera joqeveritare kanë dhuruar 26 elefantë robotikë në tempuj në të gjithë Indinë. Sipas informacioneve që lidhen me procesin e parë të porositjes, video virale me këta elefantë robotikë kanë qenë pika që i ka nxitur kontaktet. “Kishim disa video virale me këta elefantë robotikë dhe atëherë Khushboo Gupta nga PETA India na kontaktoi. Ata donin që ne të bënim elefantë robotikë për të zëvendësuar elefantët e gjallë në tempuj dhe na dhanë porosinë e parë”, ka thënë Parakashiani.
Elefantët robotikë po marrin terren si alternativë në rituale
Megjithëse kufizimet për zotërimin dhe mbajtjen e elefantëve janë më të rrepta, në Kerala ende ka gati 400 kafshë të robëruara. Kjo shifër krahasohet me një vlerësim prej rreth 2.500 elefantësh të tillë në të gjithë Indinë. Në harkun kohor, numri në Kerala ka rënë me rreth gjysmën krahasuar me vitin 2010, por prania e kafshëve të robëruara vijon të jetë një realitet i prekshëm.
Teksa diskutohet zëvendësimi i elefantëve të gjallë, administratorët e tempujve theksojnë një argument praktik: elefantët robotikë mund të zbusin frikën se një sulm nga një elefant real mund të lëndojë ose edhe të vrasë anëtarët e komunitetit që marrin pjesë në festivalet e tyre. Edhe në rast se tempulli ka sigurim për të kompensuar të prekurit, vlerësohet se pagesa nuk e zëvendëson dot pasojën për familjet. Një prift i tempullit në Kerala shpjegon se sigurimi nuk mjafton, duke pasur parasysh dimensionin ekonomik dhe familjar: “Sigurisht, ne kemi sigurim, por vetëm paratë e sigurimit nuk janë të mjaftueshme. Si do të funksionojë shtëpia e atij personi? Ata mund të kenë fëmijë, grua ose prindër për të cilët duhet të kujdesen. Ndonjëherë, personi i ndjerë mund të jetë i vetmi që siguron jetesën në një familje”.
Procesi i prodhimit të elefantëve robotikë ka detaje që synojnë të ruajnë pamjen sa më realiste. Modeli është krijuar nga kallëpe prej fibrash qelqi. Më pas, pjesët lëvizëse të gomës formohen nga artistë që, siç përshkruhet, i kushtojnë vëmendje të veçantë edhe detajeve më të imëta—nga lëkura e rrudhosur e kafshës deri te venat që dalin nga veshët e saj të hapur. Në tërësi, ideja është që elefanti robotik të mos jetë thjesht një mekanizëm, por një objekt që tërheq dhe qëndron afër traditës vizuale të ritualit. Ndërsa lëvizjet kryesore mundësohen nga energjia elektrike, vëmendja te mjeshtëria e formës dhe te detajet e sipërfaqes shfaqet si pjesë e rëndësishme e projektit, i cili tashmë po dërgohet në vende të ndryshme dhe po përdoret në një numër në rritje rastesh në tempuj.
Botuar fillimisht në Koha.net