“Amerika juaj ekziston kudo, por jo në pushtet” — kjo është ideja që e ka shprehur në bisedë me Arbër Surroin profesori, diplomati dhe aktivisti Daniel Serwer, nënkryetar i USIP-it (United States Institute of Peace) që nga koha kur e ka njohur Surroi. Në letrën e publikuar më 20 korrik 2026, Serwer thotë se arsyeja pse po e konsideron veten pesimist nuk lidhet me Amerikën në përgjithësi, por me administratën amerikane dhe mënyrën si po i trajton ajo detyrat që lidhen me demokracinë.
Sipas Daniel Serwer, ai është pesimist për administratën amerikane sepse ka braktisur, siç thotë ai, atë që e konsideronte “ndërmarrjen më të rëndësishme” të qeverisë amerikane: mbrojtjen e demokracisë brenda vendit dhe, po ashtu, edhe zgjerimin e mbrojtjen e demokracisë jashtë vendit. Në vend të kësaj, sipas tij, administrata ka zgjedhur të përpiqet të kufizojë votimin e njerëzve që nuk i pëlqejnë. Serwer nënvizon se kjo, për të, është shumë e qartë si në deklarimet e presidentit ashtu edhe në qëndrimet e vetë administratës.
Serwer argumenton se, sapo një administratë vendos të kufizojë votimin e grupeve të caktuara, nuk mund të vendosë më njëkohësisht të mbrojë dhe të zgjerojë demokracinë jashtë vendit. Ai sjell si shembull ndërhyrjen në Venezuelë. Edhe pse, thotë ai, mund të ketë debate nëse ndërhyrja ishte legjitime apo jo, Serwer thekson se nuk është parë asnjë demokratizim në Venezuelë; përkundrazi, sipas tij, ajo çfarë ka ndodhur nuk ka sjellë hapje demokratike.
Nevojën për një shembull e shoqëron edhe me vërejtjen se ajo që ndodhi aty ishte “prerje koke”, në kuptimin e zhvendosjes së pushtetit. Serwer më pas thotë se tani në krye është dikush që “po i përmbush disa nga kërkesat e Amerikës”, por që, sipas tij, nuk është aspak më demokratik se paraardhësi. Në këtë pikë ai e lidh analizën e tij me një element konkret: mënyrën si e trajton administrata çështjen e Bashkimit Evropian.
Administrata amerikane e trajton BE-në si kundërshtare
Daniel Serwer thotë se e sheh këtë në faktin se Departamenti i Shtetit, në dokumentin e tij për Ballkanin Perëndimor, nuk e përmend BE-në. Për të, fakti që Bashkimi Evropian nuk figuron në një dokument të tillë tregon se administrata është armiqësore ndaj BE-së dhe e konsideron atë si kundërshtare. Ai shton se, edhe kur bëhet fjalë për dimensionin ekonomik, administrata ka qenë e fokusuar te konkurrenca në tregti dhe investime, duke nënkuptuar se kjo marrëdhënie ka kërkuar vëmendje dhe menaxhim të vazhdueshëm.
Ndërsa në pjesën politike, Serwer e sheh një kontradiktë më të madhe: sipas tij, nuk ka kuptim që SHBA-ja të mbështesë pranimin e Kosovës në BE. Ai e artikulon këtë duke thënë se BE-ja as nuk përmendet në dokumentin për Ballkanin Perëndimor dhe se, në momentin kur bëhet fjalë për politikën e administratës, BE-ja “nuk ekziston”. Kjo, sipas tij, nuk është një çështje interpretimi i rastësishëm, por një sinjal i qartë se prioritetet janë zhvendosur.
Në vijim, Surroi e shtroi pyetjen nëse bëhet fjalë vetëm për një administratë të caktuar, apo nëse është një ndryshim paradigme — sepse, siç thotë ai, kohët kanë ndryshuar në mënyrë dramatike. Daniel Serwer përgjigjet se kohët kanë ndryshuar dhe, njëkohësisht, thotë se nuk mund të jetë absolutisht i sigurt për përgjigjen e kësaj pyetjeje. Megjithatë, ai vëren se presidenti Biden kishte dhënë disa shenja se ishte i gatshëm të ishte më proteksionist në çështjet tregtare krahasuar me administratat e mëparshme.
Surroi e sjell edhe një referencë historike, duke përmendur që edhe presidenti Obama ka qenë ndër të parët që foli për kthesën nga Azi-Paqësori. Serwer e pranon këtë, por bën dallimin mes dy drejtimeve: sipas tij, kthesa drejt Azi-Paqësorit është “diçka tjetër” nga kthesa kundër tregtisë së lirë. Ai thotë se këto janë dy çështje të ndryshme në politikën amerikane dhe shprehet se beson se një pjesë e kthesës në tregti ka gjasë të vazhdojë. Në përfundim të fragmentit të bisedës, Serwer shton se disa nga tarifat kanë vazhduar edhe nga administrata e mëparshme.
Botuar fillimisht në Koha.net