Me ironi, disa diplomatë evropianë që njohin mirë Serbinë dhe rajonin kanë thënë se “sa mirë do të ishte sikur Serbia të ishte ashtu siç e sheh Komisioni Evropian”. Ideja e tyre ka qenë e qartë: nëse Serbia do të ishte vërtet proevropiane, nëse do të mbështeste sanksionet ndaj Rusisë, nuk do të përmendej ndërhyrja në vendet fqinje, dhe nëse nuk do të shfaqte kërcënime ndaj Kosovës, atëherë të gjitha palët në BE do ta shihnin shumë më lehtë rrugën përpara.
Përtej kësaj formule, listës së pritshmërive i shtohen edhe aspekte që Brukseli i konsideron themelore. Bëhet fjalë për respektim të sundimit të ligjit, lirinë e mediave dhe raportimin e qartë të institucioneve ndaj përgjegjësive që lidhen me dhunë apo akte të rënda. Në këtë kuadër përmendet edhe fakti se BE-ja ka konsideruar si terror një sulm të kryer në Banjskë, ndërsa përmendet se Serbia i ka mbrojtur kriminelët që kanë marrë përgjegjësi për atë ngjarje.
Vetëm pak ditë më parë, një seri shtetesh kryesore të Bashkimit Evropian, Komisioni Evropian, Zyra e Presidentit të Këshillit Evropian dhe disa liderë politikë nga vende si Franca, Italia, Spanja, Polonia, Greqia e Gjermania u mobilizuan me një qëllim të vetëm. Aktivizimi i tyre u zhvillua me synim që t’i ndihmohej presidentit të Serbisë të hapë kapituj të rinj në negociatat e anëtarësimit. Kjo vjen në një kohë kur bllokada ka zgjatur qysh nga dhjetori i vitit 2021.
Ndërkohë, angazhimi diplomatik u shoqërua me mesazhe të shumta publike dhe me vlerësime që synonin të krijonin argumentin se Serbia po ecën në drejtimin që kërkon BE-ja. Nuk u la pa u përmendur asnjë detaj që mund të shërbejë si nxitje për diskutime të brendshme në shtetet anëtare. Në të njëjtën linjë, Komisioni Evropian përgatiti edhe një raport që, sipas mënyrës si u lexua dhe u prit, më shumë dukej si tekst i shkruar për të bindur në tavolinat e Beogradit sesa si analizë e ftohtë nga Brukseli. Qëllimi, në thelb, ishte të përcillej mesazhi se Serbia “e meriton” hapjen e negociatave dhe se ka bërë “edhe më shumë sesa që ka qenë e obliguar”.
BE-ja po kërkon hapje kapitujsh Për Serbinë pavarësisht bllokadës
Gjatë kësaj përpjekjeje, disa nga vendet që luajnë rol të veçantë në BE dhanë edhe mesazhe të drejtpërdrejta për qëndrimin e tyre. Franca, Italia dhe Spanja shprehën idenë se nuk duhet të zbatohen “standarde të dyfishta”. Sipas këtij argumenti, Serbia do të humbte motivin nëse nuk i hapen kapitujt në negociatat e anëtarësimit. Në këtë logjikë, hapja e kapitujve shihet si sinjal për të ruajtur ritmin dhe për të mos e ngadalësuar më tej procesin që është lënë pezull.
Në të njëjtën kohë, në diskursin publik u shfaq edhe një vëzhgim kritik për mënyrën se si janë pozicionuar disa aktorë brenda BE-së. Është përmendur se nuk mbahet mend të ketë pasur një angazhim të tillë për një vend kandidat siç po ndodh tani për Serbinë. Po ashtu, u bë një ndalesë te sjellja e Gjermanisë, një vend që historikisht mban peshë në vendimmarrje. Kjo krijoi përshtypjen se qasja në këtë rast po ndryshon në krahasim me praktikat e mëparshme, pavarësisht se bllokada është duke vazhduar prej dhjetorit të vitit 2021.
Në fund të gjithë kësaj, mesazhi kryesor që përsëritet në hapësirën politike është i lidhur me perspektivën e negociatave dhe me kushtet që kërkohen për të avancuar. Nëse kapitujt do të hapen apo jo, lidhet me vendimet e brendshme të shteteve anëtare, por trysnia diplomatike e muajve të fundit tregon se BE-ja po i jep një shtysë të qartë procesit. Për Serbinë, kjo vjen si shans për të kaluar pengesa të krijuara prej një bllokade që tashmë ka zgjatur për një kohë të gjatë, ndërsa për palët evropiane sfida është të gjejnë një mënyrë që, nga njëra anë, të ruajnë integritetin e kritereve, dhe nga ana tjetër, të mos e lënë procesin pa drejtim.
Botuar fillimisht në Koha.net