Presidenti amerikan, Donald Trump, mendohet se mund ta mbështesë liderin e FIFA-s, Gianni Infantino, për postin e Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara. Megjithatë, kjo mbështetje nuk do të thotë se Trump mund t’ia imponojë kandidaturën pa marrë parasysh opsionet e tjera. Vendimmarrja për këtë detyrë është e ndarë mes institucioneve dhe, në fund, varet nga miratimi që kërkohet ndërmjet aktorëve kryesorë ndërkombëtarë.
Për t’u zgjedhur Sekretar i Përgjithshëm i OKB-së, kandidati duhet të marrë miratimin e të gjithë anëtarëve të përhershëm të Këshillit të Sigurimit. Kjo do të thotë se, edhe nëse Infantino do të kishte mbështetje të gjerë nga Trump, rruga drejt udhëheqjes së OKB-së nuk do të ishte e garantuar. Mbështetja politike, sado e rëndësishme, nuk e zëvendëson kërkesën për miratim unanim nga pesë vendet me rol kyç në Këshillin e Sigurimit.
Donald Trump e konsideron Infantino si një kandidat potencial “të respektuar”, duke theksuar një “aftësi të veçantë për të bashkuar njerëzit”. Argumenti që përdoret në këtë drejtim është organizimi dhe suksesi i Kupës së Botës 2026, që Trump e lidh drejtpërdrejt me figurën e kreut të FIFA-s. Ndërkohë, as Trump dhe as Infantino nuk e kanë konfirmuar zyrtarisht një kandidaturë të tillë për postin e Sekretarit të Përgjithshëm, por sinjalet politike nuk e mbyllin automatikisht derën për një proces të mundshëm.
Roli i vetos vendos fatin e kandidaturave për Sekretarin e Përgjithshëm
Edhe në skenarin ku Infantino do të hynte në garë, ai do të përballej me një proces kompleks dhe politikisht të ndërlikuar. Përzgjedhja nuk është thjesht çështje e një aplikimi; kandidati duhet të mbështetet nga një numër i madh shtetesh. Por elementi vendimtar lidhet me mënyrën si funksionon Këshilli i Sigurimit dhe me të drejtën e vetos së anëtarëve të përhershëm. Pesë anëtarët e përhershëm – Rusia, Kina, Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara – kanë të drejtën e vetos, që do të thotë se secili prej tyre mund të bllokojë kandidaturën e një personi të caktuar.
Si e zgjedh OKB-ja Sekretarin e Përgjithshëm? Procedura nis me rekomandimin e Këshillit të Sigurimit, edhe pse emërimi final kryhet nga Asambleja e Përgjithshme me 193 shtete anëtare. Në praktikë, përzgjedhja vendimtare ndodh në Këshillin e Sigurimit, i cili përbëhet nga 15 shtete: pesë anëtarë të përhershëm dhe dhjetë anëtarë të përkohshëm. Kandidatët duhet të propozohen nga një ose më shumë shtete anëtare të OKB-së, ndërsa më pas ata paraqesin publikisht vizionin e tyre për drejtimin e organizatës dhe u përgjigjen pyetjeve të ambasadorëve, diplomatëve dhe përfaqësuesve të shoqërisë civile.
Pas dëgjimeve publike, Këshilli i Sigurimit zhvillon votime jozyrtare dhe konfidenciale derisa të arrihet konsensus për një kandidat të vetëm. Më pas, kandidati i rekomandohet Asamblesë së Përgjithshme. Zakonisht, Asambleja e Përgjithshme e miraton kandidatin pa pengesa. Edhe pse teorikisht ekziston mundësia për votim kundër, një gjë e tillë nuk ka ndodhur asnjëherë në historinë e OKB-së. Kjo e bën edhe më të qartë se pika kritike për bllokim qëndron te Këshilli i Sigurimit dhe tek vetot e pesë anëtarëve të përhershëm.
Me Antonio Guterres që pritet të largohet nga posti në fund të këtij viti, pas dy mandateve në krye të OKB-së, procesi për pasardhësin e tij ka nisur. Këshilli i Sigurimit pritet të fillojë shqyrtimin e kandidatëve në fund të korrikut. Po në këtë periudhë, një debat me temën “UN Town Hall: Sekretari i Përgjithshëm i ardhshëm” do të mbahet të enjten pasdite në Nju Jork, ku pritet të marrin pjesë të gjithë kandidatët që kanë shpallur deri tani kandidaturat e tyre. Megjithatë, nominimet mbeten të hapura, sepse nuk ka një afat të detyrueshëm për paraqitjen e kandidatëve. Kjo do të thotë që, edhe pasi procesi të ketë nisur, një shtet anëtar i OKB-së mund ta propozojë Gianni Infantinon.
Deri më tani, në garë janë propozuar shtatë kandidatë për postin e Sekretarit të Përgjithshëm të ardhshëm, edhe pse njëri prej tyre është tërhequr nga gara. Virginia Gamba, ish-përfaqësuesja speciale e OKB-së për fëmijët dhe konfliktet e armatosura, ishte nominuar fillimisht nga Maldivet, por më vonë kandidatura e saj u tërhoq. Ndër emrat më të njohur që përmenden është Michelle Bachelet, ish-presidente e Kilit dhe ish-Komisionere e Lartë e OKB-së për të Drejtat e Njeriut. Bachelet vjen me një përvojë të gjatë politike dhe diplomatike, por kandidatura e saj përmendet edhe si potencial për përplasje, për shkak të qëndrimeve kritike ndaj regjimeve autoritare. Në të njëjtën kohë, qeveria e re konservatore e Kilit, e udhëhequr nga Jose Antonio Kast, ka tërhequr mbështetjen për kandidaturën e saj, megjithëse Bachelet vazhdon të jetë në garë, pasi mbështetet ende nga liderë me pikëpamje të ndryshme.
Botuar fillimisht në Telegrafi