Në Serbi kanë përfunduar zgjedhjet parlamentare, të cilat u zhvilluan me vendvotime të hapura nga ora 07:00 deri në orën 20:00. Aleksandar Vuçiç ka humbur zgjedhjet, dhe rreth 90 minuta pas mbylljes së vendvotimeve e ka pranuar publikisht rezultatin. Kjo ngjarje shihet si një moment historik për vendin dhe për rajonin, ndërsa gjatë gjithë ditës kanë qarkulluar raporte për parregullsi dhe skena të pazakonta në disa qendra votimi.
Një tjetër element që ka tërhequr vëmendjen është pjesëmarrja në votime, e cila, sipas vlerësimeve, duket se ka qenë historike dhe mbi 70 për qind, përllogaritje që vijnë pa llogaritur diasporën. Për krahasim, pjesëmarrja në zgjedhjet presidenciale të vitit 2000, ato që shënuan fillimin e rrëzimit të Sllobodan Millosheviqit, ishte 71 për qind. Megjithatë, diaspora serbe ka qenë një faktor i rëndësishëm, pasi një pjesë e madhe e saj ka mbështetur Listën Studentore, që synon ta largojë nga pushteti ish-presidentin Vuçiç.
Pikërisht për këtë arsye, është raportuar se regjimi ka tentuar të pengojë pjesëmarrjen e diasporës. Në Zürich, njerëzit kanë pritur para konsullatës serbe mbi 7 orë për të votuar. Ndërsa në Kanada, vendvotimi është hapur në orën 2 të natës, pasi është këmbëngulur që zgjedhjet edhe jashtë Serbisë të mbahen sipas orës së Serbisë. Këto detaje janë shoqëruar me interpretime të ndryshme, por kanë mbetur në qendër të diskutimeve për mënyrën se si u organizua votimi jashtë vendit.
Ditë votimesh me parregullsi, rritet frika nga tensionet
Ndërsa procesi vazhdonte, shfaqen edhe pretendime të shumta për incidentet brenda qendrave të votimit. Sipas pretendimeve që vijnë nga Fakulteti i Bujqësisë, i cili është në bllokadë dhe funksionon si një fakultet që proteston kundër regjimit, zëvendëskryetari i komisionit zgjedhor në një qendër votimi në Despotovac të Serbisë qendrore ka ngrënë dy fletëvotime. Të dhënat për skenarë të tjerë më “pikantë” lidhen me raporte për rrahje, blerje votash dhe fotografim të votave. Gjithashtu, thuhet se në 8 për qind të vendvotimeve është votuar pa dokumente të vlefshme, ndërsa në 30 për qind të vendvotimeve ka pasur probleme me llambat ultravjollcë. Të dhënat për këto pretendime i atribuohen organizatës joqeveritare CRTA.
Në disa zona të tjera, skenat kanë qenë edhe më të drejtpërdrejta. Në një vendvotim, njerëzit që po prisnin në radhë janë tallur me Dragan J. Vuçiçeviqin, njërin nga propagandistët më të mëdhenj të regjimit dhe botuesin e “gazetës” Informer. Ata kanë hingëlluar për t’ia bërë me dije se është kalë. Ndërkohë, në mbrëmje, portali i revistës “Vreme” njoftoi se shumë persona të veshur me rroba të zeza, shumica me maska, po mblidheshin në vendin e ashtuquajtur Cacilend në qendër të Beogradit. Sipas raportimit, aty Vuçiç i tubonte më parë përkrahësit e tij, kryesisht të dhunshëm, dhe frika ishte se regjimi mund të provokonte dhunë.
Pas njoftimeve për grumbullime, “Lista Studentore”, që e ka sfiduar Vuçiçin në zgjedhje, i ka bërë thirrje përkrahësve të mos mblidhen në vende ku ka prani të policisë dhe të mbështetësve të regjimit. Qëllimi ishte të shmangej rënia në një “kurth” të mundshëm të Vuçiçit. Në të njëjtën kohë, kryeministri hungarez Peter Magyar ka publikuar në rrjetin X një fotografi ku shihet duke ngrënë qebapë dhe ka shkruar se sot Në Serbi mbahen “zgjedhje të rëndësishme”. Postimi i tij ka nxitur interpretime të ndryshme, në një moment kur Magyar ka pasur përplasje me autokratin Vuçiç, i cili është përshkruar si i lidhur ngushtë edhe me autokratin hungarez Viktor Orban.
Vëmendje ka marrë edhe pjesëmarrja në Luginën e Preshevës, një zonë e banuar me shumicë nga shqiptarët. Pjesëmarrja aty duket se ka qenë e ulët, një situatë që vlerësohet si e dëmshme, pasi nëse rezultati do të jetë i ngushtë, votat e deputetëve të pakicave mund të jenë vendimtare. Në skenarët e përmendur, Lëvizja Studentore ka 124 deputetë dhe dy mandate mund të fitohen nga koalicioni shqiptar, ndërsa këto dy vota do të ishin përcaktuese për krijimin e qeverisë. Megjithatë, nga llogaritjet e shfaqura, opozita e re pritet të fitojë më shumë se 126 mandate.
Përtej skenave gjatë votimit, qarkullon edhe konteksti i tensioneve politike dhe i ditës së protestave që ka paraprirë këtë periudhë. Frika se regjimi nuk do ta pranonte rezultatin e zgjedhjeve është konsideruar e pabazë, të paktën për tani, pasi Vuçiç e pranoi humbjen. Pas këtij pranimi, mijëra serbe dhe serbë kanë dalë në rrugë e sheshe për të festuar fitoren. Ndërkaq, ajo që ndodhi të dielën në Serbi lidhet me ngjarjet që nisën më 1 nëntor 2024, kur në Novi Sad, qytetin e dytë më të madh të vendit, u shemb streha prej betoni e stacionit kryesor hekurudhor dhe si pasojë vdiqën 16 veta. Sipas shumë qytetarëve, regjimi u pa si fajtori kryesor për shkak të punimeve joprofesionale, si dhe si pasojë e kritikave për korrupsion dhe keq-qeverisje, gjë që nxiti lëvizjen më të madhe protestuese në Serbi që nga rënia e Millosheviqit.
Botuar fillimisht në Telegrafi