Presidenti i Hungarisë, Tamas Sulyok, u është përgjigjur negativisht thirrjeve të kryeministrit të ri, Peter Magyar, për të dhënë dorëheqjen. Reagimi i tij vjen në një intervistë të publikuar të hënën, duke i dhënë fund – të paktën për momentin – spekulimeve rreth një zëvendësimi të mundshëm në postin ceremonial të kreut të shtetit.
Fushata e fundit politike në Hungari ka rritur tensionet mes institucioneve dhe aktorëve kryesorë. Partia TISZA, e lidhur me rritjen e forcës së opozitës, ka rrëzuar Partinë Fidesz të ish-liderit Viktor Orban në një fitore të thellë zgjedhore në prill. Kjo fitore i dha fund një sundimi 16-vjeçar dhe në narrativën e fushatës së re u premtua trajtimi i çështjeve që lidhen me sundimin e ligjit, si dhe reforma të tjera, në një sfond mosmarrëveshjesh të vazhdueshme midis Budapestit dhe Bashkimit Evropian.
Në këtë kontekst, zgjedhjet kanë shërbyer edhe si pikë presioni. Sipas zhvillimeve të përshkruara, qeveria e re ka intensifikuar kërkesat ndaj Sulyok të mbështetur nga Fidesz dhe nga zyrtarë të tjerë. Presioni është rritur me synimin që presidenti të largohet nga detyra deri në fund të majit.
“Vazhdimi i mandatit” i Sulyok përballë kërkesave të Magyar
Gjatë intervistës për Index.hu, Tamas Sulyok e ka lidhur refuzimin e tij me betimin që ka marrë gjatë ushtrimit të detyrës. Ai ka thënë se do të mbetet besnik i betimit dhe se, për aq kohë sa ushtrimi i detyrës së tij nuk është i pamundur, ka ndërmend të përmbushë mandatin që ka marrë përsipër. Kjo përgjigje e qartë vjen si kundërpërgjigje ndaj pretendimeve se presidenti duhet të japë dorëheqjen.
Roli i presidentit në Hungari, edhe pse në thelb është më shumë ceremonial, nuk e bën atë plotësisht pa ndikim. Sipas skemës institucionale, Sulyok mund t’i kthejë ligjet në parlament për rishqyrtim dhe mund të paraqesë legjislacionin në Gjykatën Kushtetuese. Këto mekanizma kanë potencial të ndikojnë në dinamikën e reformave të parashikuara, duke krijuar një pengesë të mundshme për përpjekjet që lidhen me programin e Magyar.
Peter Magyar kishte kërkuar dorëheqjen e Sulyok dhe të “kukullave” të tjera, të emëruara nën Viktor Orban. Në argumentin e tij, politikat e administratës së mëparshme e kanë vënë qeverinë në “grindje të rregullta” me ekzekutivin e Bashkimit Evropian, duke bllokuar fondet nga BE-ja. Kjo është arsyeja pse, në rrjedhën e përplasjes politike, postet kyçe janë parë si të lidhura drejtpërdrejt me përpjekjet për të ecur përpara me reformimin dhe rivendosjen e raportit me Brukselin.
Ndërsa Peter Magyar e ka paraqitur çështjen si një problem besnikërie ndaj linjës politike, Sulyok ka kundërshtuar përqasjen që zgjedhjet ishin një “ndryshim regjimi”. Në intervistën për Index.hu, ai ka deklaruar se presidenti duhet të shprehë unitetin e kombit dhe ka theksuar se ajo që ka ndodhur më shumë i ngjan një ndryshimi qeverie, jo një ndryshimi regjimi. Kjo tezë është përdorur për të distancuar postin e presidentit nga interpretimet që lidhen me një përplasje tërësore institucionale.
Nga ana tjetër, Peter Magyar ka shtuar më tej presionin me një paralajmërim të dytë. Ai ka thënë se nëse Sulyok nuk jep dorëheqjen, do të përdorë mandatin e madh të partisë së tij për të ndryshuar kushtetutën dhe legjislacionin tjetër, në mënyrë që ta detyrojë largimin nga detyra. Pas intervistës së presidentit, Magyar iu përgjigj publikut dhe vetë Sulyok në Facebook të hënën, duke përsëritur mesazhin e tij se Hungaria ka nevojë për një president që nuk është besnik ndaj asnjë kampi politik. Ai e ka përshkruar presidentin si “kukull e sistemit të dështuar” dhe ka përdorur formulimin “Duhet të ikësh! Dhe do të ikësh”.
Botuar fillimisht në Koha.net