Presidenti amerikan Donald Trump zhvilloi të martën një bisedë telefonike të tensionuar me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, ku u reflektuan qartë pikëpamjet e ndryshme lidhur me mënyrën se si duhet të vazhdohet lufta kundër Iranit. Sipas një zyrtari amerikan, telefonata tregoi se dy udhëheqësit nuk ndajnë të njëjtin vlerësim se çfarë hapash duhet të ndërmerren dhe kur.
Biseda e së martës nuk ishte kontakti i parë mes tyre në ditët e fundit. Pak më herët, të dielën, Trumpi kishte deklaruar se ka gjasa të ketë sulme të reja të synuara ndaj Iranit në fillim të javës. Ky element u bë i ditur po nga zyrtari amerikan, duke e vendosur komunikimin mes dy liderëve në një kontekst të shpejtë vendimmarrjeje dhe ndryshimesh të mundshme të planit.
Rreth 24 orë pas asaj bisede fillestare, Trumpi njoftoi një qëndrim tjetër: ai tha se po ndalonte sulmet që sipas tij ishin planifikuar për të martën. Ky vendim, sipas njoftimit publik, u mor me kërkesë të aleatëve në Gjirin Persik. Në këtë grup u përmendën Katarin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, si vende që, në këtë fazë, kërkuan ndërprerjen e përkohshme të veprimeve.
Pas kësaj, vendet e Gjirit Persik u përfshinë më fort në koordinim. Zyrtari amerikan, si dhe një person i njohur me situatën, thanë se ato kanë qenë në kontakt të ngushtë me Shtëpinë e Bardhë dhe me ndërmjetës pakistanezë, në përpjekje për një kornizë që mund të çojë përpara bisedimet diplomatike. Qëllimi i përmendur ishte hapja e një rruge të re për dialog, në një moment ku veprimet ushtarake ishin në horizont.
Ndërsa negociatat dhe bisedimet vazhdonin, Trumpi i komentoi përpjekjet diplomatike edhe publikisht. Ai u shpreh për gazetarët të mërkurën në mëngjes se “Jemi në fazat e fundit të Iranit. Do të shohim se çfarë ndodh”. Sipas tij, ekzistojnë dy skenarë: “Ose do të kemi një marrëveshje ose do të bëjmë disa gjëra paksa të pakëndshme. Por shpresojmë që kjo të mos ndodhë”. Këto deklarata u dhanë në kuadrin e punës për të siguruar një marrëveshje, teksa vendet aleate përpiqeshin të shmangnin përshkallëzimin e menjëhershëm.
Koordinimi mes SHBA-së dhe aleatëve për Iranin mbetet në qendër
Përballë kësaj qasjeje, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu u shfaq i zhgënjyer. Negociatat e vazhdueshme, sipas zyrtarëve të Trumpit dhe burimeve izraelite, kanë shkaktuar frustrim te Netanyahu, i cili prej kohësh ka mbështetur një qasje më agresive në marrëdhëniet me Teheranin. Argumenti i tij, siç u paraqit në këtë kontekst, është se një vonesë u sjell dobi vetëm iranianëve. Në kuptimin e kësaj logjike, shtyrja e veprimeve ose e vendimeve do të mund të lejonte që Irani të përfitonte nga koha.
Në këtë linjë, Netanyahu e bëri të qartë zhgënjimin edhe gjatë bisedës së së martës. Sipas zyrtarit amerikan, ai i tha Trumpit se besonte që shtyrja e sulmeve ishte një gabim dhe se presidenti duhet të vazhdonte sipas planit. Përshkrimi i këtyre qëndrimeve nënvizon kontrastin mes dy udhëheqësve: njëra palë, e lidhur me qasjen e SHBA-së në koordinim me aleatët në rajon, u përpoq të krijonte hapësirë për diplomaci; ndërsa pala izraelite kërkonte që rruga e veprimit të mos zvarritej.
Fakti që telefonata u zhvillua mes Trumpit dhe Netanyahu u shoqërua me tension, lidhet edhe me dinamikat e shpejta të ditëve të fundit. Nga deklarimet fillestare të Trumpit për sulme të reja të synuara, te vendimi për ndalimin e tyre rreth 24 orë më pas, dhe më pas te përfshirja e vendeve të Gjirit Persik me Shtëpinë e Bardhë e ndërmjetës të Pakistanit, skema e ngjarjeve u kthye në një seri ndryshimesh të ndjeshme. Në këtë panoramë, komunikimi i drejtpërdrejtë mes dy liderëve shërbeu si moment përballjeje rreth kohës, objektivit dhe mënyrës së vazhdimit kundër Iranit.
Botuar fillimisht në Koha.net