Kancelari gjerman Friedrich Merz ka propozuar që Kosovës dhe vendeve tjera të Ballkanit Perëndimor, si dhe Moldavisë, t’u përshpejtohet procesi i anëtarësimit në Bashkimin Evropian përmes “zgjidhjeve inovative”. Ideja synon që këto vende të afrohen më shpejt me institucionet e BE-së dhe me tregun e përbashkët evropian, duke i shndërruar premtimet politike në hapa më konkretë.
Merz e ka bërë këtë propozim përmes një letre të drejtuar presidentit të Këshillit Evropian António Costa, presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe presidentit të Qipros Nikos Christodoulides. Në letrën e tij, ai thekson se zgjerimi i Bashkimit Evropian është një domosdoshmëri gjeopolitike, por thotë se rruga aktual po zgjat “shumë tepër”. Sipas tij, BE-ja duhet të jetë e vendosur në premtimin se vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavia mund të bëhen pjesë e unionit.
“Propozoj që të shqyrtojmë zgjidhje inovative edhe për ato vende kandidate që janë duke u përgatitur për anëtarësim tash e një kohë të gjatë dhe që t’ua përshpejtojmë procesin e anëtarësimit”, ka shkruar Merz. Propozimi i tij shkon përtej premtimeve të përgjithshme: ai kërkon qasje që vendet në fjalë të kenë kushte më të favorshme për t’u integruar, si në dimensionin ekonomik ashtu edhe në atë institucional të BE-së.
Një nga elementet qendrore të planit të kancelarit gjerman është qasja e privilegjuar në Tregun e Përbashkët Evropian. Merz propozon edhe lidhje më të afërta me institucionet e BE-së në procesin e përditshëm të vendimmarrjes. Ideja është që kandidatët të përfshihen më shpejt në mekanizmat evropianë, duke i ndihmuar ata të përshtaten gradualisht me standardet dhe me mënyrën si funksionon Bashkimi Evropian.
Integrimi më i shpejtë përmes blloqeve të bashkëpunimit
Merz thekson se integrimi gradual mund të realizohet përmes krijimit të blloqeve të bashkëpunimit në fusha të caktuara politike. Sipas tij, këto blloqe më pas do të shërbenin si bazë për zbatimin e plotë të politikave të BE-së dhe legjislacionit evropian. Në këtë mënyrë, procesi i anëtarësimit do të kishte një ritëm më të qartë dhe më të matshëm, ndërsa vendet kandidate do të përfshiheshin në hapa të njëpasnjëshëm drejt harmonizimit me rregullat e unionit.
Në letrën e tij, kancelari gjerman shton se kjo qasje do t’i afronte ndjeshëm vendet kandidate me Bashkimin Evropian dhe do të nxiste reforma të reja drejt anëtarësimit të plotë. Për Kosovën, ai përmend kontekstin e pozicionit të saj në rrugëtimin drejt BE-së: nga të gjitha shtetet e Ballkanit, Kosova ndodhet më së largu në rrugëtimin e saj. Kryeministri në detyrë Albin Kurti ka dorëzuar aplikimin për anëtarësim qysh më 2022, por sipas informacioneve të përfshira në artikull, kërkesa nuk ka marrë ende përgjigje. Po ashtu, thuhet se Shqipëria dhe Mali i Zi qëndrojnë më së miri në këtë rrugë, para shteteve tjera si Serbia, Maqedonia e Veriut dhe Bosnja e Hercegovina.
Merz në pjesën tjetër të letrës trajton edhe situatën e Ukrainës. Ai propozon një model të “anëtarësimit të asociuar” në Bashkimin Evropian si hap i ndërmjetëm drejt anëtarësimit të plotë. Sipas tij, Ukraina duhet të bëhet anëtare e plotë e BE-së, por procesi i anëtarësimit nuk pritet të përfundojë së shpejti. “Megjithatë, nuk kemi kohë për vonesa të tjera. Tani është koha të ecim përpara me integrimin evropian të Ukrainës përmes zgjidhjeve inovative”, ka shkruar Merz. Ai sqaroi se statusi i “anëtarit të asociuar” mund t’i mundësojë Ukrainës pjesëmarrje në institucionet e BE-së pa të drejtë vote, zbatim gradual të legjislacionit evropian dhe garanci më të forta sigurie nga shtetet anëtare.
Letra e kancelarit gjerman vjen në një kohë kur në Bashkimin Evropian po zhvillohen diskutime të reja për zgjerimin. Në javën e kaluar, pesë shtete anëtare kanë propozuar qasje graduale të vendeve kandidate në tregun e përbashkët evropian, si mënyrë për të ruajtur momentumin e zgjerimit. Propozimi i Merz përshtatet në këtë debat më të gjerë, duke e lidhur përshpejtimin e procesit me integrimin gradual dhe me mekanizma më të afërt institucionalë e ekonomikë.
Botuar fillimisht në Bota Sot