Arkeologët në Turqi kanë zbuluar në qytetin antik të Traleisit një pishinë të madhe, me kapacitet për rreth 300 persona, e cila besohet se i përmbushte standardet “olimpike” për kohën. Zbulimi vjen si rezultat i punimeve në terren të ndërmarra në kuadër të projektit “Trashëgimia për të ardhmen”, që po zhvillohet në këtë qendër të rëndësishme historike në jug të vendit.
Gërmimet kryhen në qytetin antik Traleis, në perëndim të Turqisë, rreth tre kilometra nga qendra e qarkut Efeler. Në këtë punë arkeologjike udhëheq prof. dr. Murat Çekilmez, nga Departamenti i Arkeologjisë në Fakultetin e Shkencave Humane dhe Shoqërore të Universitetit “Ajdin Adnan Menderes”. Projekti “Trashëgimia për të ardhmen” mbështetet nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit e Turqisë, duke i dhënë një rëndësi të veçantë identifikimit dhe studimit të objekteve me vlerë për trashëgiminë kulturore.
Hulumtimet janë përqendruar në kompleksin e banjave romake të Traleisit, i cili shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 40 mijë metra katrorë. Vitin e kaluar, ekipi arkeologjik kishte njoftuar për zbulimin në këtë kompleks të një pishine publike me gjatësi 37 metra dhe gjerësi 12 metra. Në strukturat e banjave të periudhës romake, pishinat me ujë të ftohtë ishin element kyç: ato shërbenin për freskim pas qëndrimit në hapësirat ku uji ishte i ngrohtë.
Pishina antike e Traleisit kishte standarde “olimpike”
Për pishinën e re që u zbulua tashmë, studiuesit theksojnë se përmasat e saj e vendosin atë në një nivel më të lartë se shumica e pishinave të zbuluara deri më tani në qytetet antike përreth. Në vlerësimin e ekipit, kapaciteti prej rreth 300 personash dhe dimensionet e saj e bënin të përshtatshme për stërvitje serioze, jo vetëm për përdorim publik ditor.
Rëndësinë e veçantë të kësaj pishine e tregon edhe lidhja e saj me një objekt tjetër në afërsi: një gjimnaz pranë banjave. Gjimnazi përshkruhet si një qendër shumëfunksionale arsimore dhe sportive, që i jepte kompleksit një rol të dyfishtë në jetën e qytetarëve. Në këto kushte, mendohet se pishina përdorej jo vetëm nga vizitorët e banjave, por edhe nga të rinjtë që mësonin dhe stërviteshin aty. Kjo lidhje mes hapësirës së stërvitjes dhe mjedisit të notit sugjeron një organizim të kujdesshëm të formimit fizik.
Në vlerësim të prof. Çekilmezit, kompleksi i banjave dhe i gjimnazit përdorej çdo ditë nga rreth 3 mijë deri në 5 mijë njerëz. Ai thekson se pritshmëria për fëmijët që stërviteshin në këtë mjedis ishte të bëheshin sportistë profesionistë. Noti, në këtë kuadër, shihet si pjesë e rëndësishme e programit të stërvitjes, prandaj çdo fëmijë pritej të mësonte të notonte në këto pishina.
Sa i takon standardeve “olimpike”, prof. Çekilmez argumenton se, sipas standardeve të antikitetit, kjo pishinë mund të konsiderohet olimpike, pasi ishte ndërtuar për stërvitjen e sportistëve që më pas merrnin pjesë në gara në qytete të tjera. Ai sjell në vëmendje edhe elementin e thellësisë: thellësia prej 1,5 metrash përputhet me thellësinë standarde të pishinave të kësaj natyre, çka e bën ndërtimin edhe më të përafërt me modelin e përdorur për përgatitje sportive në nivel më të lartë. Zbulimi e vendos edhe një herë Traleisin në qendër të studimeve për mënyrën si funksiononin hapësirat publike dhe sportive në qytetet antike.
Botuar fillimisht në Koha.net