Një studim i kryer nga studiues të Washington University in St. Louis në Shtetet e Bashkuara ka analizuar të dhëna nga rreth 12,000 fëmijë të moshës 9 dhe 10 vjeç, me synimin për të parë se cilët faktorë lidhen me mënyrën se si funksionon truri i tyre. Gjatë analizës janë marrë në konsideratë qindra variabla që mund të lidhen me zhvillimin dhe funksionimin e trurit, duke u përpjekur të ndajnë ndikimet e mundshme mes faktorëve biologjikë dhe kushteve të jetesës.
Sipas të dhënave të studimit, kushtet socioekonomike dalin të jenë më përcaktuese se sa mendohej fillimisht. Ato përfshijnë elemente si të ardhurat familjare dhe kushtet që fëmijët kanë në lagje, por edhe faktorë të tjerë të lidhur me mjedisin ku rriten. Në total, këto kushte socioekonomike shpjegojnë rreth 16% të ndryshimeve në funksionimin e trurit të fëmijëve.
Për studiuesit, rëndësi ka pasur krahasimi i këtij efekti me faktorë të tjerë që shpesh përmenden kur flitet për zhvillimin kognitiv. Në analizë, ndikimi i kushteve socioekonomike rezulton më i madh se faktorë si koeficienti i inteligjencës (IQ), stili i prindërimit apo historia shëndetësore. Me fjalë të tjera, gjetjet sugjerojnë se mjedisi i përditshëm dhe rrethanat që lidhen me statusin ekonomik mbajnë peshë më të madhe në ndikimin tek truri, të paktën në këto grupmosha.
Kushtet socioekonomike ndikojnë më shumë se mendohej
Autori kryesor i studimit, Scott Marek, e përshkroi ndikimin si shumë më të madh se sa pritej, duke e quajtur atë “elefanti në tru”. Gjetjet nënvizojnë se edhe pse truri mund të reflektojë shumë procese të ndryshme, pjesë e rëndësishme e atyre dallimeve lidhet me mënyrën si fëmijët jetojnë realisht: sa flenë, sa të ekspozuar janë ndaj stresit dhe si i përjetojnë kushtet përreth.
Një profesor i përfshirë në këtë punë, Nico Dosenbach, ka argumentuar se rezultati nuk ka të bëjë me dallime në inteligjencë, por me ndikimin e kushteve të jetesës. Ai ka theksuar se truri i një fëmije nga një mjedis me status të ulët socioekonomik mund të ngjajë me atë të një fëmije nga një mjedis më i favorshëm, i cili megjithatë ka qenë i privuar nga gjumi dhe i stresuar. Sipas tij, përmirësimi i gjumit dhe ulja e stresit te fëmijët në kushte më të vështira mund të ndihmojë në zbutjen e diferencave që shfaqen në funksionimin e trurit.
Për këtë studim, studiuesit kanë shqyrtuar gjithsej 649 variabla të lidhura me zhvillimin e trurit. Këto variabla përfshijnë aspekte të shëndetit fizik dhe mendor, zakonet e përditshme dhe jetën familjare. Një tjetër element i rëndësishëm nga interpretimi i autorëve është se skanimet e trurit mund të japin indikacione për disa rrethana të jetesës së fëmijëve, përfshirë gjumin dhe përdorimin e ekraneve, por jo për inteligjencën e tyre. Në këtë mënyrë, puna sugjeron që faktorët mjedisorë mund të ndikojnë në mënyra që shpesh janë keqkuptuar më parë.
Gjetjet gjithashtu vënë në fokus ndikimin e gjerë të varfërisë së fëmijëve në nivel global. Sipas UNICEF, rreth 900 milionë fëmijë në botë përjetojnë varfëri shumëdimensionale. Kjo do të thotë se ata nuk kanë qasje të mjaftueshme në elemente bazë si ushqimi, kujdesi shëndetësor, arsim dhe kushte të përshtatshme banimi. Studimi, me analizën e tij të detajuar të të dhënave nga fëmijë në SHBA, forcon idenë se rrethanat e jetesës kanë një ndikim të drejtpërdrejtë në mënyrën se si truri i fëmijëve zhvillohet dhe funksionon, duke e bërë këtë temë me rëndësi për politika dhe ndërhyrje që synojnë mbështetjen e fëmijëve në mjedise më të vështira.
Botuar fillimisht në Koha.net
