Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë arritur një marrëveshje për të ndalur përkohësisht sulmet e ndërsjella në Gjirin Persik dhe për të rifilluar negociatat lidhur me mosmarrëveshjen mbi Ngushticën e Hormuzit. Marrëveshja synon të ulë tensionet dhe të hapë rrugë për vijimin e dialogut diplomatik, pas një periudhe përshkallëzimi që rriti shqetësimet për përplasje të mëtejshme.
Lajmi u konfirmua të dielën nga një zyrtar amerikan. Konfirmimi i të njëjtës ditë është parë si një sinjal pozitiv për rikthimin e një marrëveshjeje të përkohshme qetësie, e cila ishte arritur më 17 qershor. Në këtë fazë, palët po përpiqen të shmangin përshkallëzimin dhe të kthehen te diskutimet për pika konkrete që lidhen me qarkullimin detar në zonën strategjike të Ngushticës së Hormuzit.
Ndalja e përkohshme e sulmeve hap rrugë për bisedime
Sipas informacioneve të dhëna, bisedimet teknike do të vazhdojnë për të gjitha pikat e memorandumit 14-pikësh të mirëkuptimit, të arritur më 17 qershor. Ky memorandum parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit për qarkullimin e lirë të anijeve, si dhe vazhdimin e dialogut diplomatik midis dy vendeve. Në qendër të diskutimeve është edhe mënyra si do të ruhet stabiliteti në një zonë ku interesat ekonomike dhe ushtarake ndërthuren.
Mediat amerikane kanë raportuar se raundi i ardhshëm i negociatave pritet të zhvillohet të martën në Katar. Raportimi u bë nga Reuters, i cili theksoi se takimi i radhës do të zhvillohet në këtë shtet të Gjirit Persik. Ky detaj e zhvendos fazën e bisedimeve nga deklaratat publike tek diskutimet teknike për mënyrën e zbatimit të marrëveshjes dhe të pikave të saj.
Përshkallëzimi i fundit nisi pas një incidenti në Ngushticën e Hormuzit. Më saktësisht, një predhë iraniane goditi një anije mallrash në këtë hapësirë të rëndësishme detare të enjten. Menjëherë pas incidentit, Uashingtoni dhe Teherani akuzuan njëri-tjetrin për shkeljen e armëpushimit të përkohshëm të arritur më 17 qershor, duke i shtuar edhe më shumë tensionet në një moment kur palët ishin përpjekur të ruanin qetësi.
Të dielën, në orët e para të mëngjesit, Irani lëshoi raketa dhe dronë ndaj bazave ushtarake amerikane në Kuvajt dhe Bahrejn. Kjo ndodhi vetëm pak kohë pasi presidenti amerikan Donald Trump paralajmëroi se Republika Islamike do të përballej me pasoja të rënda nëse nuk respektonte marrëveshjen për ndalimin e luftimeve. Paralajmërimi i Trump-it lidhej me rrezikun që situata të dilte nga kontrolli dhe me mundësinë e marrjes së veprimeve të reja.
Nga ana tjetër, ushtria amerikane njoftoi se kishte kryer sulme të reja ndaj objektivave iraniane, disa orë pasi një cisternë u godit në Ngushticën e Hormuzit. Në reagimin e tij në rrjetet sociale, Donald Trump deklaroi se mund të vijë momenti kur SHBA-ja “nuk do të jetë më në gjendje të përmbahet” dhe do të detyrohet të përfundojë operacionin ushtarak të nisur më herët. Ai paralajmëroi gjithashtu se, në një skenar të tillë, “Republika Islamike e Iranit nuk do të ekzistojë më”, duke e bërë të qartë se retorika e ashpër ishte pjesë e presionit ndaj respektimit të marrëveshjes.
Marrëveshja për ndalimin e përkohshëm të sulmeve vjen, pra, pas një zinxhiri veprimesh reciproke që çuan në rritje të rrezikut në Gjirin Persik. Ndërkohë, vijimi i bisedimeve teknike për memorandumin 14-pikësh dhe fokusimi te qarkullimi i lirë detar në Ngushticën e Hormuzit mbeten hapat kryesorë për rikthimin gradual të dialogut dhe uljen e tensioneve midis dy vendeve.
Botuar fillimisht në Koha.net