Shtetet e Bashkuara, Australia dhe Mbretëria e Bashkuar kanë nisur një plan të përbashkët për të përballuar kërcënimet në rritje ndaj tubacioneve dhe kabllove nënujore. Këto infrastruktura janë vendimtare, pasi transportojnë sasi të mëdha energjie dhe të dhënash mes kontinentesh, duke lidhur rrjetet e komunikimit dhe sistemet energjetike në një shkallë globale. Projekti i ri lidhet drejtpërdrejt me shqetësimet për sabotim dhe ndërhyrje, si dhe me nevojën për aftësi më të shpejta zbulimi dhe reagimi.
Sipas njoftimeve, tre qeveritë po planifikojnë të zhvillojnë automjete të reja nënujore pa pilot, si pjesë e paktit të mbrojtjes AUKUS. Marrëveshja është bërë publike gjatë një takimi të ministrave të Mbrojtjes të të tre vendeve në Singapor. Dërgesat e automjeteve të reja pritet të vijnë vitin e ardhshëm, ndërsa qasja synon rritjen e kapaciteteve të sigurisë në det të hapur, përfshirë zonat ku kalojnë kabllot dhe tubacionet kritike.
Këto veprime vijnë në një kohë kur qeveritë perëndimore shohin rrezik më të madh nga sabotimi i mundshëm rus dhe kinez i kabllove nënujore. Përtej këtyre dy aktorëve, ekziston edhe një shqetësim tjetër: mundësia që Irani të kërkojë të shfrytëzojë rrjete të dhënash që kalojnë nëpër ujërat e cekëta të Gjirit Persik. Në këtë kontekst, zyrtarë të lartë të mbrojtjes kanë paralajmëruar se “shtrati i detit është një fushë beteje” dhe kanë bërë thirrje për veprime më të ashpra kundër anijeve të flotës në hije.
AUKUS përforcon mbrojtjen e “arterieve” nënujore me automjete pa pilot
Programi AUKUS pritet të përmirësojë aftësitë e zbulimit dhe goditjes së tre kombeve. Në deklarimet e bëra në kuadër të nismës, theksi është vendosur te forcimi i “superioritetit” në luftën anti-nëndetëse dhe anti-sipërfaqësore, si edhe te kundërmasat kundër minave. Në thelb, automjetet e reja do të shërbejnë për të rritur reagimin ndaj kërcënimeve që mund të synojnë pikërisht kabllot dhe tubacionet nënujore.
Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, ka thënë se automjetet e reja do të jenë shumë të adaptueshme dhe do të mbështesin operacionet nënujore, duke ruajtur “avantazhin” kolektiv në fushën detare. Për Mbretërinë e Bashkuar, Sekretari i Mbrojtjes John Healey ka theksuar se projekti do të mprehë aftësinë e të tre vendeve për t’iu përgjigjur kërcënimeve, përfshirë ato që lidhen me infrastrukturën nënujore. Ai ka përmendur një game “sensorësh dhe sistemesh armësh të përparuara për dronë nënujorë”, që synon ta bëjë më efektive mbrojtjen dhe kontrollin e zonave ku kalojnë kabllot me fibra dhe tubacionet.
Ministri i Mbrojtjes i Australisë, Richard Marles, ka vënë në fokus edhe cenueshmërinë e kabllove të internetit nënujore, duke i quajtur ato “arteriet e qytetërimit modern”. Ai ka paralajmëruar se kabllot po priten me një shpejtësi të paparë, ndërsa kombet ishullore si Australia konsiderohen veçanërisht të prekshme. Gjatë 18 muajve të fundit, Marles ka thënë se janë parë sulme ndaj infrastrukturës kritike nënujore në një shkallë dhe frekuencë historikisht të paparë.
Edhe ana britanike ka theksuar problematikën e autostradave digjitale. Ministrja e Telekomunikacionit, Liz Lloyd, ka nënvizuar se çdo pagesë ndërkombëtare, çdo tregti ndërkufitare e ekzekutuar në milisekonda dhe çdo rrjedhë e të dhënave midis bizneseve në Mbretërinë e Bashkuar dhe tregjeve jashtë saj, udhëton përgjatë shtratit të detit. Në të njëjtën kohë, është përmendur se rreth 570 kabllo mbajnë pjesën më të madhe të trafikut global të telekomunikacionit ndërkontinental, ndërsa janë planifikuar edhe mbi 80 kabllo të tjera. Kabllot me fibra mund të mbajnë terabit për sekondë, ndërsa satelitët trajtojnë shumë më pak.
Përveç kabllove të komunikimit, po zgjerohet edhe rrjeti i kabllove të energjisë së gjelbër që transportojnë energji elektrike nëpër shtratin e detit të botës. Muajin e kaluar, Mbretëria e Bashkuar tha se kishte gjurmuar tre nëndetëse ruse që po vëzhgonin fshehurazi kabllot nënujore në Atlantikun e Veriut. John Healey ka paralajmëruar presidentin rus Vladimir Putin, duke thënë se aktiviteti mbi kabllot dhe tubacionet e tyre është i vëzhguar dhe se çdo përpjekje për t’i dëmtuar nuk do të tolerohet dhe do të sjellë pasoja serioze.
Në planin e rrezikut afatgjatë, një hetim parlamentar i Mbretërisë së Bashkuar ka paralajmëruar vitin e kaluar se infrastruktura mund të jetë në shënjestër në një krizë dhe ka theksuar se nuk ishte e sigurt nëse vendi mund ta parandalonte një skenar të tillë ose të rikuperohej brenda një periudhe kohore të pranueshme. Marina britanike po shqyrton gjithashtu krijimin e një force hibride që do të përfshijë përdorimin e gjerë të dronëve nënujorë për të luftuar kërcënimet ruse në Atlantik. Raportime të mëparshme kanë përmendur se Drejtoria Kryesore e Rusisë për Kërkime në Detin e Thellë ka zhvilluar nëndetëse të specializuara për misione mbikëqyrjeje të ngjashme.
Që nga pushtimi i plotë rus i Ukrainës në vitin 2022, janë raportuar disa incidente në Detin Baltik me dëmtime në tubacionet e gazit dhe kabllot e internetit. Ndërkohë, rritja e rëndësisë së rrjeteve nënujore është forcuar edhe nga shfaqja e qendrave të mëdha të të dhënave të inteligjencës artificiale nëpër botë. Disa prej këtyre qendrave po zhvillohen në Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, duke kërkuar siguri fizike dhe mënyra për t’u ofruar klientëve jashtë rajonit vëllime të mëdha shërbimesh digjitale përmes një sërë kabllosh fibra-optike nënujore. Në këtë sfond, konflikti në rajonin e Gjirit ka ndërhyrë në planet e industrisë që lidhen me këto zhvillime infrastrukturore.
Botuar fillimisht në Telegrafi