Debati mbi mënyrën se si mediat trajtojnë viktimat dhe familjet e tyre është rikthyer në qendër, sidomos pas raportimeve të fundit për aksidente dhe raste tragjike. Një pjesë e njohësve të gazetarisë dhe përfaqësues të institucioneve monitoruese thonë se publikimi i të dhënave identifikuese dhe i pamjeve të rënda shpesh nuk shërben vetëm për informim, por mund të kthehet në një barrë shtesë për të afërmit e viktimave.
Sipas tyre, kur lajmet shoqërohen me detaje që e bëjnë të lehtë identifikimin e viktimës, pa një nevojë reale për interesin publik, rrezikohet cenimi i privatësisë. Në këto situata, familjarët përballen jo vetëm me dhimbjen, por edhe me ekspozimin publik, i cili mund të zgjasë dhe intensifikojë traumën. Po ashtu, theksohet se detaje të tilla mund të krijojnë pasoja të panevojshme, sidomos kur materiali publikohet pa marrë parasysh ndikimin te njerëzit që kanë humbur të dashurit.
Një tjetër element që ngrenë në diskutim është edhe qasja editoriale gjatë raportimit. Njohës të fushës argumentojnë se sensacionalizmi dhe kërkimi i klikimeve mund të çojnë në një trajtim të papërshtatshëm të ngjarjeve tragjike. Kur titujt dhe përmbajtja përqendrohen më shumë në detaje të rënda apo të dhëna personale, komentohet se kalon kufiri mes informimit dhe shfaqjes së dhimbjes në mënyrë që nuk i shërben publikut.
Institucionet monitoruese vlerësojnë se standardet për raportimin e rasteve të ndjeshme duhet të jenë më rigoroze. Në këtë drejtim, theksohet se publiku ka të drejtë të informohet për rrethanat e ngjarjeve, por jo domosdoshmërisht për elemente që identifikojnë viktimën apo që e ekspozojnë atë në mënyrë grafike. Një qasje e tillë, sipas tyre, ndihmon në ruajtjen e dinjitetit të viktimave dhe ul rrezikun e riviktimizimit.
Publikimi i të dhënave të viktimave: si shmanget riviktimizimi
Rivendosja e këtij debati vjen edhe nga fakti se raportimi i aksidenteve dhe rasteve tragjike duket se po ndikon në mënyrën si publiku e percepton tragjedinë dhe rolin e medias në këto ngjarje. Kur pamjet dhe detajet identifikuese dalin në mënyrë të shpejtë dhe shpesh pa filtrat e duhura, familjet mund të detyrohen të përballen sërish me reagime, komente dhe vëmendje që nuk e kanë zgjedhur. Pikërisht ky skenar përmendet si rrezik real i riviktimizimit.
Ndërkohë, vërehet se përpjekjet për të rritur interesin e lexuesve nuk duhet të bëhen në kurriz të privatësisë dhe respektit ndaj viktimave. Përfaqësuesit e institucioneve monitoruese theksojnë se një lajm mund të jetë i plotë edhe pa elemente që e kthejnë identitetin dhe detajet personale në pikë kryesore të publikimit. Sipas tyre, rëndësi duhet t’i jepet shpjegimit të asaj që ka ndodhur, përgjegjësive institucionale, si dhe informacioneve që ndihmojnë qytetarët të kuptojnë rreziqet dhe pasojat, pa e zgjeruar dhimbjen me ekspozim.
Debati, i cili po përsëritet në raste të ndryshme, sjell edhe një reflektim mbi përgjegjësinë profesionale në redaksi. Njohës të gazetarisë argumentojnë se udhëzimet për raportim duhet të zbatohen me më shumë kujdes, veçanërisht në rastet kur viktimat janë persona pa mundësi për të dhënë pëlqim dhe kur familjarët janë në një gjendje të brishtë. Në këtë kuadër, theksohet se sensi i masës, respekti dhe kufizimi i detajeve të panevojshme janë aspekte që e ruajnë integritetin e informimit.
Botuar fillimisht në IndeksOnline