Vrasja e Kadri Zekës dhe e vëllezërve Jusuf e Bardhosh Gërvalla, më 17 janar 1982, në Untergruppenbach të Gjermanisë, vazhdon të mbetet temë me shumë paqartësi në dokumentet e viteve të atëhershme. Rreth këtij rasti, në kuadër të serisë “Files” në emisionin e Debat Plus me Ermal Pandurin, janë publikuar materiale që vijnë nga arkivat e shërbimeve sekrete shqiptare dhe jugosllave. Dokumentet flasin për rrethanat e vrasjes dhe, njëkohësisht, paraqesin versione të ndryshme se si e trajtuan autoritetet ngjarjen.
Në këto materiale, përmendet qartë data dhe vendi: 17 janar 1982, Untergruppenbach, Gjermani. Dosjet dhe shënimet sjellin përshkrime që ndryshojnë sidomos në mënyrën si u interpretua ngjarja. Një pjesë e dokumenteve, që lidhen me shërbimet shqiptare, e paraqesin incidentin si atentat. Ndërkohë, një dokument tjetër, i lidhur me Sigurimin e Shtetit të Jugosllavisë (SDB), e përshkruan si përplasje mes emigrantësh.
Një radiogram i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Shqipërisë mban datën 18 janar 1982 dhe është një nga dokumentet kyçe në këtë rrëfim. Në të, ngjarja cilësohet si vrasje e organizuar, pra atentat. Dokumenti shënon se “Dajti”, pseudonimi i Kadri Zekës, dhe vëllai i “Flamuri”, pseudonimi i Jusuf Gërvalla, u qëlluan me armë. Përveç kësaj, teksti i radiogramit i referohet gjendjes së Jusuf Gërvallës, duke raportuar se ai ishte plagosur rëndë, ndërsa theksohet se në atë moment rrethanat dhe hollësitë e vrasjes ende nuk ishin bërë të ditura.
Krahas kësaj qasjeje, dokumentet jugosllave sjellin një tjetër interpretim të ngjarjes. Në materialin e Sigurimit të Shtetit të Jugosllavisë (SDB) vrasja e dy vëllezërve Gërvalla dhe e Kadri Zekës përshkruhet si “clash of emigrants”, pra si “përplasje emigrantësh”. Ky përkufizim e zhvendos interpretimin nga një atentat i drejtuar ndaj individëve në një narrativë që i lidh ngjarjen me një konflikt të pretenduar mes personave në status emigrantësh.
Dy versione të ngjarjes: atentat apo “përplasje emigrantësh”
Përveç radiogramit të datës 18 janar 1982, në dosjen e Kadri Zekës përmendet edhe një raport i mbështetur në një lajm të AFP-së nga Heilbronn. Ky shënim, po më 18 janar 1982, thotë se në Untergruppenbach u vranë tre shtetas jugosllavë me origjinë shqiptare. Në përshkrimin e bërë, thuhet se viktimat u vranë “për motive politike”, sipas policisë. Kjo e fut ngjarjen në një linjë ku autoritetet lokale i atribuonin vrasjet motivit politik, ndërsa narrativat e dokumenteve të brendshme ndryshonin ndjeshëm mes tyre.
Rastet e përshkruara në dokumente nuk janë të izoluara, por lidhen me mënyrën se si shërbimet përkatëse grumbullonin informacion dhe e përpunonin atë në kohë reale. Në radiogramin shqiptar theksi bie te fakti që “Dajti” dhe i lidhur me “Flamuri” ishin qëlluar, ndërkohë që për Jusuf Gërvallën përmendet plagosja e rëndë dhe, njëkohësisht, pranohet mungesa e detajeve të plota. Ndërkaq, dokumenti jugosllav, duke e quajtur ngjarjen përplasje emigrantësh, ofron një tjetër kornizë për të shpjeguar të njëjtin incident.
Publikimi i këtyre dokumenteve, në kuadër të serisë “Files”, i kthen në fokus jo vetëm ngjarjen e 17 janarit 1982 në Untergruppenbach, por edhe mënyrën si institucionet e kohës e interpretonin dhe e regjistronin. Disa prej akteve flasin për atentat, të tjerë për konflikt mes emigrantësh, ndërsa shënimet që i referohen AFP-së përcjellin se autoritetet lokale i lidhën vrasjet me motive politike. Kështu, vdekja e Kadri Zekës dhe vëllezërve Gërvalla shfaqet përmes dy linjash dokumentare që nuk përputhen plotësisht, duke e bërë të qartë se edhe në vitet e para pas ngjarjes, versionet zyrtare nuk ishin të njëjta.
Botuar fillimisht në Telegrafi