Ecja në gjumë, e njohur ndryshe si somnambulizëm, është një gjendje ku një person duket sikur është zgjuar, por në realitet ndodhet në një fazë të thellë të gjumit. Gjatë këtyre episodeve, individi mund të ngrihet nga shtrati, të ecë nëpër dhomë, të lëvizë si në mënyrë të zakonshme dhe madje të kryejë veprime që duken “të përditshme”. Në disa raste, mund të shfaqet edhe të folur gjatë natës.
Ajo që e bën ecjen në gjumë të veçantë është fakti se personi nuk është i vetëdijshëm për atë që po ndodh. Pavarësisht se sjellja mund të ngjajë me aktivitetin e ditës, trupi dhe truri janë ende në gjumë të thellë. Kështu, në momentin e episodit, individi mund të reagojë dhe të lëvizë, por nuk ka kontroll real mbi veprimet, siç do të kishte në gjendje të zgjuar.
Somnambulizmi mund të shfaqet për arsye të ndryshme dhe zakonisht nuk lidhet me një shkak të vetëm. Një ndër faktorët më të përmendur është stresi. Kur trupi dhe mendja janë nën presion, gjumi mund të prishet ose të mos ketë ritmin e zakonshëm, duke rritur gjasat që të ndodhin episode të pazakonta gjatë natës. Po ashtu, mungesa e gjumit është një tjetër faktor që mund të ndikojë, sepse kur njeriu fle më pak se ç’duhet, trupi mund të kalojë në faza të çrregullta të gjumit dhe kjo reflektohet në sjelljet gjatë natës.
Ka edhe gjendje të caktuara që mund të favorizojnë ecjen në gjumë. Disa ndryshime në mënyrën si organizmi përpunon gjumin, si dhe probleme që ndikojnë në ciklet e tij, mund të lidhen me episodet e somnambulizmit. Për këtë arsye, nëse fenomeni shfaqet shpesh ose bëhet i shpeshtë, zakonisht kërkohet vëmendje për mënyrën e gjumit dhe faktorët që e prishin atë.
Rreth sjelljeve që mund të shfaqen gjatë somnambulizmit, ato variojnë nga personi në person. Disa mund të mjaftohen me lëvizje të thjeshta brenda dhomës, ndërsa të tjerë mund të ecin më tej, të kryejnë veprime të ngjashme me aktivitetet e përditshme dhe në disa raste të flasin. Të folurit gjatë natës mund të shfaqet edhe kur nuk ka kuptim të plotë në çfarë thuhen fjalët, pasi personi nuk është në kontroll të plotë të mendimit dhe të komunikimit.
Çfarë e nxit ecjen në gjumë: stres, mungesë gjumi dhe çrregullime të caktuara
Kur këta faktorë bashkohen, rreziku për të pasur episode rritet. Stresi dhe pagjumësia ndikojnë drejtpërdrejt në cilësinë e gjumit, ndërsa disa gjendje specifike mund ta bëjnë më të mundshëm kalimin nga një fazë në tjetrën në një mënyrë jo të zakonshme. Pikërisht këto momente mund të shoqërohen me aktivitet që duket “si zgjim”, edhe pse personi është në gjendje gjumi të thellë.
Për ta kuptuar më mirë fenomenin, vlen të theksohet se somnambulizmi lidhet me kohën e natës dhe me mënyrën si zhvillohet gjumi. Nëse një person e përjeton shpesh, mund të jetë shenjë se ritmi i gjumit nuk po menaxhohet mirë ose se ka faktorë që e rëndojnë gjendjen gjatë natës. Në këto raste, vëmendja për rutinën e gjumit dhe reduktimi i faktorëve që e prishin atë mund të ndihmojnë për të ulur shpeshtësinë e episodeve.
Ecja në gjumë nuk është një fenomen që ndodh “me dëshirë” dhe nuk tregon domosdoshmërisht mungesë vullneti. Ai lidhet me gjendjen fiziologjike gjatë gjumit dhe me mënyrën se si trupi reagon në faza të caktuara. Kuptimi i shkaqeve të mundshme si stresi, mungesa e gjumit dhe gjendjet e caktuara ndihmon për të adresuar problemin në mënyrën e duhur dhe për të kuptuar pse disa persona ecin dhe flasin gjatë natës.
Botuar fillimisht në Albeu