Prizreni është qyteti në Kosovë që mban numrin më të madh të muzeve, duke e kthyer trashëgiminë kulturore në një pikë kyçe të atraktivitetit turistik. Ndërkohë që shumë vizitorë vijnë në qytet për të parë nga afër koleksionet, autoritetet lokale dhe institucionet muzeale po punojnë për një qasje të re: digjitalizimin e hapësirave muzeale, që vizitorët—edhe ata që nuk janë fizikisht në Prizren—të mund të marrin informacione për artefaktet dhe historinë e vendit.
Në këtë proces, fokusi është që ekspozitat dhe materialet e muzeve të bëhen më të qasshme për publikun përmes platformave digjitale. Drejtori i Qendrës Rajonale për Trashëgimi Kulturore, Samir Hoxha, thekson se digjitalizimi i hapësirave muzeale është një nga sfidat kryesore që po adresohen aktualisht. Sipas tij, projekti kërkon vëmendje të shtuar dhe profesionalizëm, por procesi është futur në një fazë konkrete ku po punohen pjesë të mëdha të materialeve muzeale.
Hoxha shpjegon se një pjesë e rëndësishme e punës tashmë është kryer. Ai thotë se digjitalizimi i një pjese të madhe të hapësirave muzeale të muzeut arkeologjik është përfunduar. Po ashtu, procesi i dixhitalizimit është mbyllur edhe te muzeu i Lidhjes, si dhe te muzeu i hapësirave të Kalasë, ku një pjesë e ekspozitës tashmë është digjitalizuar. Për të, ky është një “dimension i ri i ofrimit të qasjes” për vizitorët, duke ua bërë më të lehtë njohjen me vlerat historike që ofrojnë këto institucione.
Digjitalizimi i muzeve e zgjeron vizitën edhe përtej Prizrenit
Një nga aspektet që e bën më praktike këtë qasje lidhet me mënyrën se si vizitori mund të gjejë dhe të shohë informacionin. Vesel Hoxha, menaxher i Muzeut Arkeologjik, thekson se në një kërkim të thjeshtë, vizitorët mund ta gjejnë muzeun në hartë dhe më pas të planifikojnë vizitën. Por ai shkon më tej, duke nënvizuar se në Muzeun Arkeologjik “gjithë koleksioni e gjithë hapësira” janë të paraqitura në 3D dhe janë online.
Sipas Vesel Hoxhës, kjo mundëson që edhe njerëzit që nuk vijnë fizikisht në muze të mund të vizitojnë virtualisht dhe të marrin informacionet për të gjitha artefaktet, për gjithë periudhat dhe për arkitekturën e hapësirave muzeale. Në këtë mënyrë, muzeu nuk mbetet vetëm një destinacion që kërkon prezencë në vend, por kthehet edhe në një burim informacioni që mund të shfrytëzohet nga çdo vizitor, pavarësisht distancës.
Edhe vizitorë të huaj e kanë vënë re këtë qasje dhe mënyrën e prezantimit të materialeve. Jenifer Swan, nga New Yorku, tregon se muzetë i janë dukur shumë mbresëlënëse dhe i ka pëlqyer sidomos pjesa e përshkrimit të artefakteve në gjuhën angleze. Ajo thotë se në atë mënyrë ka marrë shumë informacione dhe se i pëlqen të vizitojë muzetë për të kuptuar historinë. Më tej, Swan thekson se kur e ka të kompletuar vizitën, informon edhe njerëzit lokalë, ndërsa pa vizituar muzetë mendon se nuk mund të mësohet aq sa duhet për historinë e vendit dhe se udhëtimi nuk është po aq i plotë.
Rezultatet e interesimit të publikut shihen edhe në të dhënat e regjistrimit. Vetëm në Muzeun Arkeologjik, në vitin e kaluar u regjistruan rreth 10 mijë vizitorë. Ndërsa, sipas të dhënave, këtë vit numri i vizitorëve është në rritje, sidomos i atyre nga Brazili, Argjentina, Koreja, Japonia, Indonezia dhe Skandinavia e largët. Këto shifra tregojnë se Prizreni vazhdon të jetë një magnet turistik për vizitorë ndërkombëtarë dhe se përpjekjet për t’i bërë ekspozitat më të qasshme po shoqërohen me interes të qëndrueshëm.
Botuar fillimisht në Bota Sot
