Në ish-burgun e Prishtinës, ndërsa shumë hapësira tradicionalisht lidhen me heshtjen dhe izolimin, këto ditë ndodhi diçka krejt ndryshe: zërat dolën nga qelitë, muzika u përhap në korridore dhe performancat zunë vend pikërisht aty ku më parë flitej vetëm për burgosjen. Në këtë kuadër u zhvillua festivali i ri “Prison Radio”, i konceptuar mbi idenë që radion dhe komunikimin ta shndërrojnë ambientin e burgut në një hapësirë dëgjimi, kujtese dhe diskutimi.
Festivali u mbajt për herë të parë në “Burgun e Idealit” dhe më pas u shtri edhe në hapësira të tjera të Prishtinës. Për katër ditë, ish-burgu nuk u trajtua vetëm si objekt i historisë së burgosjes politike, por edhe si një vend ku mund të dëgjohen përvoja, të kujtohen ngjarje, të zhvillohen biseda dhe të provohen forma të ndryshme artistike. Kështu, objekti historik u vendos në qendër jo për të mbyllur historinë, por për ta hapur atë për interpretime dhe bashkëbisedim.
Ngjarja nisi në “Burgun e Idealit”, i cili tashmë është muze “Burgu i Idealit”, dhe nisi të ndërtonte një lidhje mes artit dhe komunikimit. “Prison Radio” solli një program të gjerë, duke bashkuar radion, muzikën, letërsinë, historinë dhe kujtesën brenda një organizimi që synonte të përfshinte të pranishmit në mënyra të ndryshme. Ideja kryesore ishte që tingulli të mos mbetej brenda mureve, por të udhëtonte përtej tyre, njësoj siç ndodh me valët e radios.
Radion e shndërrojnë në ura komunikimi
Qendra e këtij koncepti u materializua përmes një programi 72-orësh të transmetimit drejtpërdrejt. Gjatë gjithë kësaj periudhe, pjesë të ndryshme të festivalit u ndërtuan rreth formateve të transmetimit, por edhe rreth aktiviteteve të tjera që e zgjeronin përvojën. Përveç transmetimeve direkte, programi përfshiu ligjërata, masterklasa, performanca dhe koncerte, si dhe ekspozita e aktivitete të tjera. Në këtë mënyrë, “Prison Radio” e ktheu zërin, muzikën dhe fjalën e folur në instrumente për të komunikuar me publikun dhe për të ringjallur kujtesën.
Një nga momentet e programuara u zhvillua më 11 shtator, ku aktivitetet kaluan nga radioja te performanca dhe ligjëratat. Në atë ditë, boshnjakja Maja Zeço prezantoi performancën “Defend and Protect”. Po atë ditë, Labinot Kelmendi mbajti ligjëratën “Zhurmhuria: Zhurma si pasqyrë e shoqërisë”, duke e kthyer vëmendjen te kuptimet që mund të mbajë zhurma dhe si ajo reflekton brenda shoqërisë. Ndërkaq, Elife Krasniqi solli ligjëratën “Histori të rezistencës dhe burgosjes nga perspektiva gjinore”, duke sjellë një qasje që e vë theksin te dimensioni gjinor i rezistencës dhe përvojës së burgosjes.
Gjatë katër ditëve të zhvillimit të festivalit, dëgjuesit dhe të pranishmit kishin mundësi të ndiqnin se si programet artistike dhe ligjëratat krijonin një rrjedhë të vetme tematike. Zëri nuk u trajtua thjesht si element shoqërues, por si mënyrë për të përhapur mesazhe dhe për të lidhur përvojat historike me formatet moderne të prezantimit. Koncertet dhe performancat, të vendosura në hapësirat e ish-burgut, e bënin përjetimin më të drejtpërdrejtë, ndërsa radion e orientonte të gjithë përvojën drejt komunikimit jashtë mureve.
Me një përgatitje që zgjati katër ditë dhe me një program që përfshiu transmetim 72-orësh, “Prison Radio” arriti të krijonte një format ku historia dhe arti bashkëjetojnë. Festivali e vendosi hapësirën e ndërtuar për izolim në rolin e një hapësire komunikimi, ku radioja, muzika, letërsia, ligjëratat dhe aktivitete të tjera shndërroheshin në kanale për të dëgjuar, kujtuar dhe diskutuar. Kështu, “Burgun e Idealit” e la pas si skenë të vetme të së kaluarës dhe e shndërroi në vend ku zëri vazhdon të flasë.
Botuar fillimisht në Koha.net
