Në vitin 2018, kur vendosa të kthehesha në Kosovë, vendimi nuk ishte thjesht një rikthim në atdhe, por një angazhim për një ndryshim konkret. Më pas, i hyra themelimit të Teach For Kosova dhe u përpoqa të krijoja një lëvizje që synon reformimin e arsimit. I vetmi motiv ishte i qartë: të punonim për një sistem shkollor që u shërben fëmijëve, jo thjesht për të përmbushur formalisht synimet.
Gjatë rritjes në diasporë, ideali i Kosovës më dukej i plotë dhe i fortë. E kisha parë nga larg, por e kisha ndier afër: lufta e rezistencës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, lëvizja paqësore e udhëhequr nga Ibrahim Rugova dhe roli i diasporës, e cila për dekada kontribuoi për lirinë dhe pavarësinë. Këto rrugë nuk kishin qenë gjithmonë të njëjta, dhe as shoqëria nuk ishte gjithmonë e bashkuar. Megjithatë, në vitet ’90 u krijua një qëllim kombëtar që shpesh dukej i paarritshëm, por që realisht u bë.
Në vitin 2008, Kosova u bë shtet i pavarur. Disa ditë pas kësaj, filluam ta përsërisnim një fjali që për atë kohë tingëllonte si premtim: rinia është potenciali më i madh i Kosovës. Këtë e thoshin politikanët, diplomatët dhe organizatat ndërkombëtare, dhe pati arsye të mendohej se do të kishte një trajektore pozitive. Kosova ishte shteti më i ri në Evropë dhe, njëkohësisht, kishte një nga popullsitë më të reja të kontinentit.
Por tani kanë kaluar 18 vjet nga pavarësia. Tetëmbëdhjetë vjet janë po aq sa i duhen një fëmije të lindur në vitin 2008 për t’u bërë i rritur. Dhe pikërisht këtu del një e vërtetë e vështirë që s’duhet shmangur: nuk po ua japim të ardhmen që u premtuam. Lajmi më i fundit për këtë vjen këtë javë përmes rezultateve të testit PISA 2025.
PISA 2025 sinjalizon se arsimi nuk po e mban ritmin
Për herë të katërt, që nga viti 2015, nxënësit 15-vjeçarë të Kosovës janë testuar për aftësinë e tyre për ta përdorur dijen në matematikë, lexim dhe shkencë. Në vend që të shohim një përmirësim, rezultatet sërish renditen ndër më të dobëtat në botë. Ky nuk është një detaj që mund të anashkalohet, sepse flet për mënyrën se si nxënësit po mësojnë dhe si po arrijnë të aplikojnë dijen që marrin në shkollë.
Edhe pse aspiratat dhe fjalët për një të ardhme të ndritur kanë qenë të shumta, matja në terren tregon një realitet tjetër. Nëse një vend e lidh fatin e tij te rinia, atëherë duhet të investohet seriozisht te arsimi që e prodhon këtë rini të përgatitur. Testet nuk flasin vetëm për dije teorike, por edhe për shkathtësinë për të përdorur atë që mësohet në situata reale—dhe kjo e bën edhe më kritike të kuptohet pse rezultatet nuk po ndryshojnë në kahun e pritur.
Në një moment kur gjenerata që nisi rrugëtimin e saj shkollor pas pavarësisë po bëhet e rritur, pyetja kryesore nuk është thjesht “çfarë po ndodh”, por “çfarë duhet të ndryshojë”. Në vitin 2018, angazhimi për të ndërtuar një lëvizje për reformimin e arsimit kishte pikërisht këtë fokus: të mos mbeteshim te premtimet, por të punonim që fëmijët e Kosovës të marrin një arsim që u hap rrugën drejt mundësive. Përndryshe, rritja e numrave dhe kohës kaluese nuk e zgjidh problemin—vetëm sa e shtyn më tej përgjegjësinë.
Botuar fillimisht në Koha.net
