Pesë vende të Bashkimit Evropian kanë propozuar një model të anëtarësimit “hap pas hapi” për vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Kosovën. Qëllimi i këtij propozimi është t’i afrojë gradualisht vendet kandidate me tregun e përbashkët evropian dhe, njëkohësisht, të kufizojë ndikimin rus në rajon. Propozimi është raportuar nga “Euractiv” të mërkurën.
Ideja vjen nga një dokument konfidencial që u është dërguar mes 27 vendeve anëtare të BE-së në Bruksel. Në nismë thuhet se kanë qenë Austria, Çekia, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia, të cilat i kanë kërkuar Komisionit Evropian që të rishqyrtojë mënyrën se si vendet kandidate përfshihen në tregun unik evropian. Dokumenti lidhet me mënyrën e menaxhimit të procesit të integrimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke e strukturuar atë si një seri hapash të kontrolluar.
Në dokumentin e parë, i cituar nga “Euractiv”, theksohet se për të ruajtur ritmin e zgjerimit dhe për të forcuar integrimin evropian duhen stimuj të fortë dhe tërheqës. Sipas propozimit, qasja në tregun e përbashkët duhet të ndërtohet mbi bazën e meritës dhe të zbatohet gradualisht, sektor pas sektori, në mënyrë që përparimi të lidhet drejtpërdrejt me harmonizimin e legjislacionit dhe rregullave përkatëse të BE-së.
“Integrim sistematik sektorial” si rrugë për hyrjen graduale në treg
Modeli i propozuar mban emërtimin “integrim sistematik sektorial”. Ai parashikon që vendet si Shqipëria, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia të përfshihen në më shumë programe të BE-së, ndërsa në të njëjtën kohë harmonizojnë legjislacionin e tyre me atë të unionit. Procesi nuk është i konceptuar si një “hap i vetëm”, por si zgjerim i qasjes sipas sektorëve, duke lejuar që çdo vend kandidat të avancojë aty ku tregon nivel të lartë përafrimi me rregullat e BE-së.
Dokumenti thekson se integrimi gradual duhet të zbatohet sapo një vend kandidat të demonstrojë përafrim të lartë në sektorin përkatës. Po ashtu, në propozim përfshihet ideja e vendosjes së mekanizmave mbrojtës në situata kur një shtet që gëzon qasje të veçantë në tregun evropian bën hapa prapa në reforma. Kjo pjesë synon të sigurojë që përfitimet nga qasja e zgjeruar të mos kthehen në një proces të pakthyeshëm pa kontroll mbi vijimin e reformave.
Sa u përket fushave që mund të përfshihen në këtë fazë të re, dokumenti përmend disa sektorë të rinj. Mes tyre janë transporti, energjia, tregu i energjisë elektrike, tregu digjital, strategjitë për konkurrencë dhe politikat për lëndët e para. Në dokument përmendet edhe një marrëveshje për lëvizjen e të rinjve mes Mbretërisë së Bashkuar dhe BE-së, e cila shihet si model që mund t’u ofrohet vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke e lidhur më ngushtë integrimin me mobilitetin e brezit të ri.
Ndërkohë, dokumenti nuk i plotëson idetë e paraqitura nga Shqipëria. Ministri i Jashtëm i këtij vendi, Ferit Hoxha, në një intervistë për “Euractiv” javën e kaluar, ka sugjeruar se vendet kandidate duhet të fitojnë statusin e vëzhguesit në organet e BE-së, ndërkohë që mbyllin kapitujt. Përveç kësaj, disa analistë vlerësojnë se propozimi i ri nuk sjell ndryshime të mëdha nga idetë e mëparshme për integrim gradual. Milan Niq, studiues në Këshillin Gjerman për Marrëdhënie me Jashtë, ka thënë se dokumenti duket si një version më i sofistikuar i qasjeve ekzistuese.
Botuar fillimisht në Koha.net