Rusia dhe Kina kanë ngritur kritika të ashpra ndaj planeve të presidentit amerikan, Donald Trump, për mburojën raketore “Kupola e Artë”. Sipas deklaratës së përbashkët të shpallur të mërkurën, këto projekte rrezikojnë stabilitetin strategjik dhe vijnë si rezultat i një qasjeje, të cilën Moska dhe Pekini e cilësojnë të papërgjegjshme nga ana e Uashingtonit, veçanërisht në raport me mungesën e një marrëveshjeje zëvendësuese pas skadimit të një traktati historik bërthamor.
Kritika u bë pas një takimi mes presidentit kinez, Xi Jinping, dhe presidentit rus, Vladimir Putin, i zhvilluar po të mërkurën në Pekin. Në këtë kontekst, të dy vendet theksuan se, pavarësisht synimit të shpallur për mbrojtje, struktura e propozuar e “Kupolës së Artë” do të ndryshonte balancat ekzistuese të sigurisë dhe do të krijonte një dinamikë të re për marrëdhëniet strategjike mes fuqive bërthamore.
“Kupola e Artë” parashikohet të përfshijë zgjerim të mbrojtjes tokësore, duke përfshirë raketa interceptuese, sensorë dhe sisteme të komandës e të kontrollit. Në të njëjtën kohë, projekti parashikon edhe elemente të lidhura me hapësirën, të konceptuara për të zbuluar, gjurmuar dhe, potencialisht, për të rrëzuar kërcënimet hyrëse nga orbita. Në skenarin e planifikuar përmenden rrjete të avancuara satelitore dhe “armë orbitale”.
“Kupola e Artë” rrezikon stabilitetin strategjik dhe bie ndesh me parimet kyçe
Në deklaratë thuhet se “palët besojnë” se projekti amerikan, i cili synon ndërtimin e një sistemi të pakufizuar, shumënivelësh, shumëdimensional dhe global të mbrojtjes raketore, për të shkatërruar të gjitha llojet e raketave—përfshirë raketat e “kundërshtarëve të barabartë”—në të gjitha fazat e fluturimit të tyre dhe para se ato të lëshohen, përbën “një kërcënim të qartë” për stabilitetin strategjik.
Dokumenti shton se planet e Uashingtonit “bien plotësisht” në kundërshtim me parimin kyç të ruajtjes së stabilitetit strategjik. Sipas formulimit të përdorur nga Rusia dhe Kina, ky parim kërkon “ndërlidhjen” midis armëve strategjike sulmuese dhe atyre mbrojtëse. Ky qëndrim lidhet me shqetësimin se një mburojë e projektuar për përgjime dhe shkatërrim të kërcënimeve—sidomos me komponentë hapësinorë—mund të ndikojë në llogaritjet strategjike, duke e zhvendosur ekuilibrin.
Rusia dhe Kina thanë gjithashtu se shprehin keqardhje për “politikën e papërgjegjshme” të Shteteve të Bashkuara, e cila, sipas tyre, bëri që Traktati i kontrollit të armëve bërthamore New START i vitit 2010 të skadonte në fillim të këtij viti, pa një marrëveshje zëvendësuese. Në të njëjtën linjë, Moska deklaroi se mbështet qëndrimin e Kinës për të mos u përfshirë në bisedime të mundshme mes SHBA-së dhe Rusisë mbi kontrollin e armëve bërthamore.
Në deklaratë përmenden edhe plane të mundshme të fuqive bërthamore të paidentifikuara, të cilat, sipas këtyre pretendimeve, kanë në mend të vendosin raketa tokësore me rreze të mesme dhe të shkurtër veprimi. Po ashtu, theksohet se ky zhvillim përbën kërcënim për shtete të tjera. Rusia dhe Kina ngritën edhe një shqetësim të veçantë për përpjekjet e disa vendeve për të pozicionuar “sulme raketore parandaluese ose preventive” me qëllim goditjen dhe çarmatosjen e armikut, duke e cilësuar këtë qasje si shumë destabilizuese dhe si rrezik strategjik.
Ndërkaq, në vijim të zhvillimeve të së mërkurës, Rusia publikoi pamje që tregojnë trupa të saj duke transportuar koka bërthamore drejt sistemeve lëvizëse të raketave Iskander-M. Në video paraqitet procesi i ngarkimit të këtyre kokave dhe zhvendosja e tyre drejt vendeve të lëshimit.
Botuar fillimisht në Koha.net