Omani i ka paraqitur Iranit një propozim për një mekanizëm të përbashkët rajonal për menaxhimin e Ngushticës së Hormuzit, duke parashikuar që kostot për lundrim, mbrojtje të mjedisit dhe kërkim-shpëtim të mbulohen përmes kontributeve vullnetare. Propozimi u bë publik në kohën kur tensionet në rajon kanë mbetur temë qendrore dhe kur diskutimet diplomatike për një zgjidhje po marrin hapësirë.
Ideja, e raportuar nga Reuters duke u mbështetur në burime të tij, ka si pikë referimi mënyrën se si menaxhohet Ngushtica e Malakës. Sipas propozimit të Omanit, autoritetet iraniane nuk do të ushtronin kontroll të vetëm mbi rrugën ujore të Ngushticës së Hormuzit. Përkundrazi, propozimi parashikon një strukturë bashkëpunimi mes vendeve të interesuara, ku përdoruesit kontribuojnë në mënyrë të vullnetshme për të mbështetur funksionimin e rrugës.
Në thelb, mekanizmi i propozuar synon të krijojë një model më të balancuar menaxhimi, të ngjashëm me atë që përdoret në Malakë. Në atë rast, ata që e shfrytëzojnë ngushticën marrin pjesë financiarisht, pa një kontroll të rreptë nga një aktor i vetëm. Omani e ka sjellë këtë shembull si bazë për një zgjidhje që, sipas logjikës së propozimit, do të ulte pasigurinë dhe do të vendoste një rend më të parashikueshëm për transportin detar.
Ndërkohë, zhvillimet e fundit në qasjen amerikane kanë rritur shpresat për një zgjidhje diplomatike. Shtetet e Bashkuara kanë pezulluar sulmet ajrore kundër Iranit gjatë fundjavës, një hap që është parë si sinjal se negociatat për një marrëveshje mund të marrin trajtë. Në këtë kontekst, Presidenti amerikan, Donald Trump, të hënën ka deklaruar se SHBA-ja po zhvillonte “bisedime të mira” me Iranin dhe se ekzistonte një shans për një marrëveshje. Ai gjithashtu ka paralajmëruar se nëse negociatat nuk do të çonin në rezultate, sulmet ajrore do të rifillonin.
Propozimi i Omanit kërkon menaxhim të përbashkët në Hormuz me tarifa vullnetare
Paralelisht me propozimin e Omanit, ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, ka zhvilluar bisedime me homologët e tij nga Omani dhe Arabia Saudite lidhur me Ngushticën e Hormuzit. Sipas deklaratës së ministrisë së jashtme të Iranit, Araqchi ka theksuar nevojën për të forcuar bashkëpunimin dhe për të çuar përpara përpjekjet e përbashkëta diplomatike, në mënyrë që të arrihet stabilitet në rajon.
Në këtë kuadër, ministri iranian ka vënë theksin te domosdoshmëria për uljen e pasigurisë në Ngushticën e Hormuzit. Ai e lidh këtë pasiguri me veprimet agresive të Shteteve të Bashkuara, të cilat, sipas paraqitjes në deklaratë, kanë krijuar një mjedis më të paqëndrueshëm për transportin detar. Diskutimet me Omanin dhe Arabinë Saudite e pozicionojnë çështjen e Hormuzit jo vetëm si problem sigurie, por edhe si sfidë që kërkon koordinim rajonal dhe zgjidhje të negociuara.
Ndërsa bisedimet diplomatike vazhdojnë, mekanizmi i propozuar nga Omani duket se synon të ndërtojë një qasje ku kontrolli të mos jetë i përqendruar në mënyrë të njëanshme dhe ku të ketë pagesa të kontrolluara për shërbime thelbësore. Ideja e kontributeve vullnetare, e marrë si model nga Ngushtica e Malakës, synon të mbulojë aspekte praktike të funksionimit të rrugës, përfshirë lundrimin, mbrojtjen e mjedisit dhe kërkim-shpëtimin. Në të njëjtën kohë, pezullimi i sulmeve ajrore nga SHBA-ja dhe deklaratat e Trump për “bisedime të mira” krijojnë një dritare për mundësi të reja politike, ku stabilizimi i Hormuzit mund të lidhet me marrëveshje më të gjera rajonale.
Botuar fillimisht në Koha.net