Pas një debati, një lajmi të pakëndshëm apo ditëve të ngarkuara, shumë njerëz e vërejnë se tensioni i tyre mund të rritet përkohësisht. Në të tilla momente, reagimi i trupit ndaj stresit është i shpejtë: rrahjet e zemrës rriten dhe vlerat në aparatin e matjes mund të dalin më të larta se zakonisht. Por fakti që shfaqen numra të lartë në ekran nuk do të thotë automatikisht se bëhet fjalë për hipertension, ashtu siç edhe shqetësimi emocional nuk nënkupton patjetër që problemi vjen prej “tensionit”.
Shpesh ndodh që, pas një grindjeje apo një dite të lodhshme, personi i drejtohet menjëherë aparat programit të matjes së tensionit të gjakut. Kur vëren vlera të rritura, frika rritet, dhe kjo mund ta intensifikojë edhe më shumë nervozizmin. Megjithatë, reagimi i përkohshëm i organizmit ndaj stresit dhe hipertensioni i vazhdueshëm nuk janë e njëjta gjë. Një matje e vetme me rezultate të larta nuk mjafton për të përcaktuar diagnozën e hipertensionit. Për një vlerësim të saktë, nevojiten matje të përsëritura dhe, kur ka nevojë, këshillë mjekësore.
Gjatë situatave stresuese, organizmi aktivizon mekanizma mbrojtës që e përgatisin të përgjigjet ndaj rrezikut. Në këto momente, hormonet e stresit ndikojnë drejtpërdrejt në sistemin kardiovaskular. Adrenalina dhe noradrenalina përshpejtojnë rrahjet e zemrës dhe ngushtojnë enët e gjakut. Si pasojë, tensioni mund të rritet përkohësisht. Kur situata emocionale qetësohet, vlerat zakonisht fillojnë të kthehen drejt nivelit të mëparshëm. Prandaj, matja menjëherë pas një frike të fortë ose një grindjeje mund të mos pasqyrojë tensionin e zakonshëm të personit.
Nervozizmi mund të rrisë përkohësisht tensionin, por nuk e zëvendëson matjen e saktë
Çfarë tregojnë hulumtimet? Një studim i publikuar në vitin 2021 në revistën shkencore Hypertension analizoi lidhjen midis hormoneve të stresit dhe rrezikut të zhvillimit të hipertensionit. Në hulumtim morën pjesë 412 persona të moshës 48–87 vjeç, të cilët në fillim nuk kishin hipertension. Studiuesit matën përqendrimet e adrenalinës, noradrenalinës, dopaminës dhe kortizolit në urinë, më pas duke ndjekur gjendjen shëndetësore të pjesëmarrësve për një periudhë mesatare prej rreth gjashtë vjetësh e gjysmë. Rezultatet treguan se përqendrimet më të larta të këtyre hormoneve lidheshin me rrezik më të madh për zhvillimin e hipertensionit. Për çdo dyfishim të përqendrimit të një hormoni, rreziku relativ rritej afërsisht 21–31 për qind.
Megjithatë, ky studim ishte vëzhgues, prandaj nuk mund të përshkruajë se stresi ishte shkaku i drejtpërdrejtë i hipertensionit. Edhe kur shqetësimi emocional dhe vlerat e larta shfaqen njëkohësisht, nuk është e thjeshtë të përcaktohet automatikisht se cili është shkaku. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të mos nxirren përfundime vetëm nga një rezultat i vetëm, sidomos kur matja kryhet në një moment nervozizmi të fortë.
A mund të shkaktojë nervozizëm tension të lartë? Nga njëra anë, hipertensioni shpesh zhvillohet pa simptoma të dallueshme. Një person mund të ndihet plotësisht i qetë, ndërkohë që tensioni i gjakut mund të jetë i rritur. Nga ana tjetër, dikush mund të përjetojë ankth, frikë apo nervozizëm të theksuar edhe kur vlerat e tensionit janë brenda kufijve normalë. Për këtë arsye, nervozizmi nuk është tregues i besueshëm as i tensionit të lartë, as i kontrollit të mirë të tij. Nëse shqetësimi emocional zgjat, pengon gjumin ose aktivitetet e përditshme, atëherë është e rëndësishme të kërkohet këshillë mjekësore.
Kur vendosni të matni tensionin, sidomos kur jeni të shqetësuar, rregullat e sakta bëjnë diferencë. Para matjes duhet të uleni qetësisht për të paktën pesë minuta. Shpina duhet të mbështetet në karrige, ndërsa këmbët të jenë në dysheme. Krahu të vendoset në mbështetëse, me manshetën në nivelin e zemrës. Gjatë matjes nuk duhet të flitet. Për të shmangur rezultate të pasakta, duhet të shmanget kafeja, duhani dhe aktiviteti fizik të paktën 30 minuta përpara. Përdorni aparat automatik të validuar për pjesën e sipërme të krahut dhe kryeni dy matje me një minutë ndërmjet, duke shënuar rezultatet. Nëse matja është bërë gjatë shqetësimit të fortë, është e dobishme të qetësoheni përpara se ta përsërisni, përveç rasteve kur shfaqen simptoma alarmante.
Kur nevojitet ndihmë urgjente? Nëse tensioni sistolik është mbi 180 mmHg ose tensioni diastolik mbi 120 mmHg, matja duhet të përsëritet pas të paktën një minute. Nëse vlerat mbeten po kaq të larta, duhet të kontaktohet menjëherë mjeku, edhe në mungesë të simptomave. Në rast se këto vlera shoqërohen me dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, dobësi, mpirje, çrregullime të shikimit apo vështirësi në të folur, kërkohet ndihmë urgjente pa pritur matje të tjera. Ndërsa kur stresi dhe tensioni i lartë shfaqen bashkë, ndihmojnë edhe masa praktike: aktiviteti fizik i rregullt, gjumi i mjaftueshëm, teknikat e relaksimit dhe frymëmarrja e qetë. Për kontrollin e tensionit ndikojnë edhe kufizimi i kripës, mbajtja e peshës së përshtatshme dhe shmangia ose kufizimi i alkoolit. Nëse përdoren barna kundër hipertensionit, nuk duhet të ndërpriten apo të ndryshohet doza pa këshillën e mjekut, edhe kur tensioni normalizohet.
Botuar fillimisht në Telegrafi