Bashkimi Europian po përgatitet për një reformë më të thellë të procesit të zgjerimit, një ndryshim që synon të rishikojë si integrohen gradualisht vendet kandidate, si forcohen kontrollet mbi demokracinë dhe sundimin e ligjit, si dhe si funksionon vendimmarrja brenda vetë unionit. Në qendër të kësaj nisme është ideja që rruga drejt anëtarësimit të jetë më e qartë dhe më e lidhur me standardet që duhet të plotësohen, përpara se të merren vendime të mëtejshme.
Sipas këtij drejtimi, procesi i zgjerimit do të shoqërohet me një logjikë të re integrimi gradual. Praktikisht, vendet kandidate nuk do të trajtohen thjesht si pjesë e një liste që “është në pritje”, por do të lidhen më drejtpërdrejt me hapa të matshëm dhe me mekanizma që garantojnë kontroll më të rreptë. Kjo është parë si mënyrë për të rritur besueshmërinë e procesit dhe për të ulur rrezikun e boshllëqeve mes premtimeve politike dhe zbatimit real.
Një element kyç i reformës është forcimi i kontrolleve mbi demokracinë dhe sundimin e ligjit. Objektivi është që vlerësimet të jenë më të strukturuara dhe që monitorimi të mos kufizohet vetëm në faza të caktuara, por të shtrihet në mënyrë më të vazhdueshme. Në këtë mënyrë, BE synon të sigurojë që standardet kryesore, si transparenca institucionale, drejtësia funksionale dhe respektimi i rregullave demokratike, të mbeten në qendër të vlerësimeve.
Reforma nuk prek vetëm anën e integrimit dhe monitorimit, por edhe mënyrën e vendimmarrjes brenda Bashkimit Europian. Ndryshimi i procedurave të brendshme vendimmarrëse pritet të sjellë një mekanizëm më të efektshëm, që të lejojë menaxhim më të mirë të hapave të zgjerimit. Në këtë kuadër, ideja është të shmanget ngadalësimi i panevojshëm dhe të krijohen kushte që vendimet të bazohen më qartë në përmbushjen e kritereve.
Marta Kos: integrim gradual dhe rregulla më të forta për zgjerimin
Marta Kos ka sinjalizuar pikërisht këtë drejtim të reformës së procesit të zgjerimit të BE-së, duke theksuar se qasja do të jetë më e disiplinuar dhe më e lidhur me standardet. Mesazhi kryesor që del nga ky orientim është se rruga drejt anëtarësimit nuk do të matet vetëm me deklarata politike, por me kontroll më të fortë për demokracinë dhe sundimin e ligjit, si dhe me vendimmarrje të rregulluar brenda unionit.
Ndryshimet e përgatitura synojnë gjithashtu të qartësojnë se si do të zhvillohet bashkëpunimi me vendet kandidate në periudha të ndryshme. Integrimi gradual, në këtë kontekst, nënkupton se ka hapa që lidhen me përparimin e realizuar, duke vendosur një ritëm që i shërben si motivimit për përmirësim, ashtu edhe verifikimit të zbatueshmërisë. Kështu, çdo progres do të lidhet me mekanizma verifikimi, ndërsa shkeljet ose mangësitë do të mund të adresohen më shpejt brenda kornizës së re.
Në fund, reforma e zgjerimit të BE-së paraqitet si një përpjekje për ta bërë procesin më të qëndrueshëm dhe më të kontrollueshëm. Për Bashkimin Europian, forcimi i kontrollit të demokracisë dhe sundimit të ligjit, së bashku me një mënyrë tjetër të vendimmarrjes, shihet si mënyrë për të rritur standardet e përbashkëta dhe për të përmirësuar besimin në proces. Ndërkohë, integrimi gradual i vendeve kandidate mbetet boshti i kësaj riorganizimi, me synim që rruga drejt unionit të jetë më e qartë dhe me rregulla më të forta.
Botuar fillimisht në Albeu
