Kriza institucionale në Kosovë po e vë në rrezik zbatimin e Agjendës së Reformave dhe, bashkë me të, mundësinë që vendi të humbë miliona euro nga Bashkimi Evropian. Ndërsa institucionet nuk po arrijnë të stabilizojnë funksionimin e tyre, ekspertët paralajmërojnë se efektet e kësaj situate mund të ndihen jo vetëm në planin e reformave, por edhe në ekonominë e vendit dhe në procesin e integrimit evropian.
Në qendër të shqetësimit është bllokada institucionale, e cila, sipas vlerësimeve, rrezikon të pengojë procedurat dhe masat që lidhen me Agjendën e Reformave. Ky agjendë është projektuar si një udhërrëfyes për ndryshime të nevojshme, që lidhen me qeverisjen, sundimin e ligjit, reformat strukturore dhe përmbushjen e standardeve evropiane. Kur mekanizmat institucionalë bllokohen, zbatimi i aktiviteteve dhe i kushteve të kërkuara bëhet më i vështirë, duke rritur rrezikun që fondet të mos kalojnë sipas planifikimit.
Ekspertët theksojnë se pasojat mund të jenë të drejtpërdrejta në financat publike dhe në projektet që mbështeten nga BE-ja. Pikërisht për këtë arsye, situata aktuale është parë si alarmuese, pasi një pjesë e konsiderueshme e mbështetjes financiare mund të lidhet me përparimin e reformave dhe me respektimin e të gjitha kushteve përkatëse. Në këtë kontekst, vlerësime të ndryshme tregojnë se rreth 100 milionë euro ose më shumë mund të dalin nga kursi i paraparë, nëse kriza nuk tejkalohet dhe proceset nuk rifillojnë normalisht.
Një element tjetër i theksuar është ndikimi që kjo krizë politike mund të ketë në ekonominë e përgjithshme. Kur fondet e BE-së vihen në pikëpyetje, lidhen edhe rreziqe për vonesa të projekteve, për zvogëlim të ritmit të investimeve dhe për mosmbërritje të përfitimeve që shoqërojnë programet e reformave. Në praktikë, financimet që synojnë përmirësim të administrimit publik, efikasitetit të institucioneve dhe modernizimit të sektorëve të ndryshëm mund të ngadalësohen, duke krijuar kosto shtesë dhe duke e zgjatur periudhën e pasigurisë.
Rreziku mbi 100 milionë euro nga BE-ja rritet nga bllokada institucionale
Sipas vlerësimeve të ekspertëve, kriza politike dhe bllokada institucionale nuk janë çështje vetëm e brendshme, por ndikojnë edhe në raportet dhe proceset me partnerët ndërkombëtarë. BE-ja i lidh investimet dhe mbështetjet me ecurinë e reformave, prandaj mosfunksionimi i plotë i mekanizmave institucionalë mund ta vështirësojë verifikimin e progresit dhe të hapë rrugë për kufizime të mëtejshme financiare. Kjo është arsyeja pse situata shihet si një kërcënim real për planet e zbatimit të Agjendës së Reformave.
Në këtë mënyrë, ekspertët paralajmërojnë se pasojat e krizës mund të shtrihen edhe përtej çështjeve financiare. Integrimi evropian mbështetet në përmbushjen e detyrimeve dhe në vazhdimësinë e reformave, ndërsa bllokimi institucional e dëmton pikërisht atë ritëm që kërkohet për të ecur në hapat e nevojshëm. Sa më gjatë të zgjasë paqëndrueshmëria, aq më e madhe bëhet vështirësia për të ruajtur objektivat dhe për të mos humbur mundësitë që vijnë nga instrumentet e BE-së.
Ndërkohë, tensionet dhe paqëndrueshmëria institucionale e bëjnë të vështirë edhe planifikimin afatmesëm dhe afatgjatë të politikave publike. Nëse zbatimi i reformave ngadalësohet, rritet rreziku që të mos arrihen standardet e kërkuara, çka mund të çojë në ndryshime në mënyrën e financimit ose në pezullime të mundshme. Kjo është pikërisht arsyeja pse ekspertët e lidhin krizën aktuale me rrezikun e humbjes së mbi 100 milionë eurove nga BE-ja, si dhe me pasojat që kjo mund të ketë për ekonominë dhe procesin e integrimit.
Në përmbledhje, bllokada institucionale në Kosovë po vendos në rrezik zbatimin e Agjendës së Reformave dhe, rrjedhimisht, mundësinë e sigurimit të fondeve nga Bashkimi Evropian. Vlerësimet që qarkullojnë në opinionin publik flasin për një rrezik që shkon mbi 100 milionë euro dhe theksojnë se pasojat mund të reflektohen në ekonominë e vendit dhe në rrugën drejt integrimit evropian. Ndërsa vendi përballet me një situatë të brendshme të tensionuar, këto paralajmërime e bëjnë edhe më urgjente stabilizimin e institucioneve dhe rifillimin e reformave sipas planit.
Botuar fillimisht në Albeu