Teksa një pjesë gjithnjë e më e madhe e shqiptarëve po planifikon udhëtime jashtë vendit, lëvizshmëria me automjete personale ka marrë peshë të veçantë. Të dhënat e Institutit të Statistikave (INSTAT) tregojnë se gjatë vitit 2025 banorët e Shqipërisë realizuan rreth 4.5 milionë udhëtime për qëllime personale. Kjo shifër, që lidhet drejtpërdrejt me sezonin e udhëtimeve, konfirmon se shumë qytetarë zgjedhin të udhëtojnë me makinat e tyre edhe kur destinacionet janë përtej kufijve.
Muajt me fluksin më të lartë të udhëtimeve ishin gushti (12.6%), qershori (10.9%), dhjetori (10.2%) dhe korriku (9.8%). Vëmendja e këtyre përqindjeve nxjerr në pah se vera mbetet periudha kur lëvizshmëria e shqiptarëve rritet më shumë, ndërsa udhëtimet kulmojnë pikërisht në muajt me aktivitet të lartë turistik dhe lëvizje të shtuar. Në këtë kontekst, rritja e udhëtimeve personale shkon krah edhe me shtimin e kërkesës për dokumentet që duhen për të qarkulluar ligjërisht në vende të tjera.
Për mijëra qytetarë që udhëtojnë me automjet jashtë Shqipërisë, një nga dokumentet e domosdoshme është Kartoni Jeshil (Green Card). Ky dokument është një certifikatë ndërkombëtare që vërteton mbulimin e sigurimit të detyrueshëm të përgjegjësisë civile ndaj palëve të treta në vendet ku ky dokument kërkohet. Në praktikë, Kartoni Jeshil funksionon si garanci sigurimi për dëmet që mund të shkaktohen gjatë qarkullimit, duke u dhënë mbrojtje të gjithë atyre që udhëtojnë me automjet dhe hyjnë në territorin e shteteve ku dokumenti është i kërkuar.
Por pikërisht në një periudhë kur numri i udhëtimeve rritet, shfaqet një paradoks: ndërkohë që pagesat dhe xhirimet nga Kartoni Jeshil kanë sjellë të ardhura të konsiderueshme, niveli i dëmshpërblimeve ka shënuar rënie. Titulli i fenomenit të përshkruar lidhet me ecurinë e shifrave të SIGAL, ku, nga njëra anë, thuhet se ka pasur rritje në fitime apo të ardhura nga “mbledhja” për kartonin, ndërsa nga ana tjetër dëmshpërblimet kanë rënë deri në mbi 60%. Ky kontrast mes të ardhurave dhe pagesave për dëme është pjesë e logjikës së diskutimit publik rreth efektivitetit të skemave të sigurimit dhe raportit mes arkëtimeve dhe shpenzimeve.
Karton Jeshil sjell më shumë të ardhura, por dëmshpërblimet bien
Në qendër të këtij tabloje është kërkesa e lartë e udhëtarëve dhe nevoja për sigurim ndërkombëtar gjatë periudhave kur lëvizshmëria rritet. Meqë një pjesë e madhe e udhëtimeve realizohen me automjete personale, dokumente si Kartoni Jeshil bëhen gjithnjë e më të rëndësishme. Në muajt me peshën më të madhe të lëvizjeve, si gushti, qershori, dhjetori dhe korriku, rritet edhe ritmi i kërkesave për sigurim të detyrueshëm për jashtë kufijve, çka reflektohet në volumet e përgjithshme të tregut të kartonëve.
Megjithatë, ajo që e bën më të theksuar “paradoksin” është se, në kohën kur arkëtimet nga Kartoni Jeshil përmenden si të larta për SIGAL, dëmshpërblimet kanë rënë deri në mbi 60%. Kjo do të thotë se diferenca mes asaj që mblidhet dhe asaj që paguhet për dëmet e mundshme rezulton dukshëm më e madhe se më parë. Për qytetarët, kjo është një temë që lidhet jo vetëm me koston e dokumentit, por edhe me mënyrën si shfaqet zinxhiri i sigurimit: nga momenti i pajisjes me Green Card deri te proceset e kompensimit në rastet kur ndodh një situatë që aktivizon përgjegjësinë ndaj palëve të treta.
Në një sezon ku udhëtimet personale kulmojnë dhe ku numrat e INSTAT flasin për rreth 4.5 milionë udhëtime gjatë vitit 2025, të dhënat e lidhura me Kartonin Jeshil marrin vëmendje shtesë. Rritja e lëvizjeve jashtë vendit nënkupton se gjithnjë e më shumë shoferë hyjnë në nevojën për dokumente të sigurimit ndërkombëtar, ndërsa raportimet për ecurinë e të ardhurave dhe rënien e dëmshpërblimeve deri në mbi 60% i vendosin në të njëjtin skenë dy aspekte: kërkesën e lartë për mbulim dhe ndryshimin në shifrat e kompensimeve. Kështu, paradoksi i Kartonit Jeshil shfaqet pikërisht në kryqëzimin e sezonit të lëvizshmërisë me realitetin e shifrave të sigurimit.
Botuar fillimisht në Albeu