Marrëdhëniet mes Kanadasë dhe Bashkimit Evropian duket se po hyjnë në një fazë të re. Ndërsa ndryshimet gjeopolitike dhe tensionet në rritje me Shtetet e Bashkuara po e shtyjnë Otavën dhe Brukselin të afrohen, vëmendja po kthehet gjithnjë e më shumë te një model bashkëpunimi më i thellë, përtej kufijve të thjeshtë tregtarë.
Kryeministri kanadez Mark Carney pritet të vizitojë Strasburgun në mes të shtatorit. Gjatë kësaj vizite, ai do të marrë pjesë në fjalimin për gjendjen e Bashkimit Evropian të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen. Pas kësaj, Carney do t’i drejtohet edhe Parlamentit Evropian, në një moment që po shihet si sinjal i qartë i interesit për të ecur përpara me një agjendë më të gjerë politike dhe institucionale.
Presidentja e Parlamentit Evropian, Roberta Metsola, e ka vlerësuar vizitën si një mundësi për të thelluar lidhjet mes Kanadasë dhe BE-së. Por afrimi mes dy palëve ka ndezur edhe një debat më të gjerë: a mund të zhvillohet Kanadaja drejt një marrëdhënieje të veçantë me BE-në dhe, në skenar edhe më larg, a mund të kërkojë ajo anëtarësimin në Union. Diskutimet u ushqyen edhe nga sondazhet e fundit, ku një pyetësor i publikuar në prill nga Nanos Research tregoi se 28% e kanadezëve e mbështesin anëtarësimin e plotë në BE, ndërsa 29% e mbështesin atë pjesërisht.
Megjithatë, anëtarësimi i plotë përballë këtij skenari ka një pengesë të madhe: gjeografinë. Traktati i Bashkimit Evropian përcakton se për anëtarësim mund të aplikojë çdo “shtet evropian” që respekton vlerat e BE-së. Kjo e bën të paqartë nëse një vend si Kanadaja, që ndodhet në Amerikën e Veriut, mund të kualifikohet realisht për një proces anëtarësimi, qoftë edhe teorikisht.
Partneriteti special duket më i afërt se anëtarësimi i plotë
Ndërkohë, ekspertët theksojnë se, edhe nëse anëtarësimi i plotë është shumë i vështirë, ndryshimi i situatës ndërkombëtare mund të hapë rrugë për forma të reja të bashkëpunimit. Kanadaja dhe BE-ja kanë tashmë një marrëveshje tregtare, por diskutimet po shkojnë drejt zgjerimit të saj me bashkëpunim më të madh në disa fusha kyçe, si mbrojtja, ekonomia, energjia, kërkimi shkencor dhe politika e jashtme.
Si shembuj krahasues shërbejnë marrëdhëniet që BE-ja ka zhvilluar me vende që nuk janë anëtare të Unionit. Një rast i përmendur shpesh është Norvegjia: megjithëse nuk është anëtare e BE-së, ajo është pjesë e tregut të përbashkët evropian dhe bashkëpunon ngushtë me vendet anëtare në fusha të ndryshme. Po ashtu, përmendet edhe Mbretëria e Bashkuar pas Brexit-it, e cila ka ruajtur një marrëdhënie të gjerë tregtare dhe politike me BE-në, edhe pse nuk është më pjesë e Unionit.
Në këtë kontekst, eurodeputeti italian Sandro Gozi ka propozuar që BE-ja të shqyrtojë mundësinë e një statusi të veçantë asociimi për Kanadanë. Sipas idesë së tij, një marrëdhënie e tillë do të mund të përfshinte dialog më të ngushtë politik, pjesëmarrje të ministrave kanadezë në disa diskutime të BE-së dhe bashkëpunim më të madh në fushën e mbrojtjes. Kjo do ta vendoste Kanadanën në një pozicion më të afërt me vendimmarrjen evropiane, pa pasur nevojë domosdoshmërisht për rrugën e anëtarësimit të plotë.
Afërimi mes Kanadasë dhe BE-së vjen në një kohë kur Otava përballet me tensione të reja tregtare me SHBA-në. Kryeministri Carney ka bërë thirrje që fuqitë e mesme të bashkëpunojnë më shumë përballë presionit të fuqive të mëdha. Në këtë kuadër, disa ekspertë mendojnë se Kanadaja mund të bëhet një partner strategjik edhe më i rëndësishëm për Evropën, pa qenë domosdoshmërisht anëtare e BE-së. Ndaj, ndërsa ideja e “partneritetit special” duket aktualisht më realiste se anëtarësimi, ndryshimet në rendin ndërkombëtar po e mbajnë të hapur diskutimin për forma të reja bashkëpunimi mes demokracive në të dyja anët e Atlantikut./Tv Klan
Botuar fillimisht në Telegrafi