Antonio Guterres ka hapur të martën punimet e sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, duke mbajtur edhe fjalimin e tij lamtumirës si sekretar i Përgjithshëm i organizatës. Gjatë adresimit para një numri të madh liderësh botërorë të mbledhur këtë javë në New York, ai ka vënë theksin te rritja e tensioneve gjeopolitike dhe thellimi i pabarazive në nivel global.
Guterres tha se ajo që po ndodh në botë po karakterizohet nga zgjerimi i “çarjes” mes vendeve dhe shoqërive. Sipas tij, çarjet nuk kanë mbetur vetëm si ndarje politike, por janë shndërruar në diçka më të thellë dhe më të vështirë për t’u riparuar. Ai përdori një formulim të drejtpërdrejtë, duke thënë se “Çarjet janë shndërruar në kanione”, ndërsa paralelizmi i dytë lidhej me faktin se “janë hapur ndarje gjeopolitike dhe pabarazitë janë thelluar”.
Në fjalimin e tij, sekretari i Përgjithshëm i larguar i OKB-së ngriti edhe çështjen e inteligjencës artificiale, duke nënvizuar rreziqet e mundshme që lidhen me mënyrën se si kjo teknologji po integrohet në shoqëri dhe në procese vendimmarrjeje. Ai paralajmëroi se njerëzit po ua kalojnë gjithnjë e më shumë pushtetin makinerive, ndërsa agjentët artificialë, siç i përshkroi ai, po dalin jashtë kontrollit.
Guterres: “Çarjet në botë po zgjerohen”
Guterres solli në vëmendje edhe aspektin ushtarak të inteligjencës artificiale. Ai tha se armët autonome me inteligjencë artificiale po kalojnë nga “fantashkenca në realitetin ushtarak”. Sipas tij, kjo është një zhvillim që rrit rrezikun dhe kërkon vëmendje, pasi implikimet shtrihen përtej teknologjisë, duke prekur edhe sigurinë ndërkombëtare dhe mënyrën si qeveritë e trajtojnë kontrollin e sistemeve të tilla.
Megjithatë, në po të njëjtin rresht, ai u ndal edhe te mekanizmat institucionalë. Guterres tha se institucionet dhe sistemet aktuale të qeverisjes vazhdojnë të pasqyrojnë realitetet e pushtetit dhe interesat e një epoke që, sipas tij, i përket kryesisht së shkuarës. Ky argument lidhet me idenë se ritmi i ndryshimeve teknologjike dhe rreziqeve nuk po përputhet me mënyrën sesi rregullat dhe qeverisja po përshtaten, duke lënë hapësira ku rreziqet mund të rriten.
Në fjalimin e tij, Guterres theksoi gjithashtu rreziqet që lidhen me ndryshimet klimatike. Ai i përmendi këto si pjesë e të njëjtit realitet ku sfidat po grumbullohen dhe po testojnë kapacitetet e komunitetit ndërkombëtar për të reaguar në kohë. Ndërkohë, pas tij, në axhendë pritet të mbajë fjalim presidenti i Brazilit, Lula da Silva.
Pas fjalës së da Silvas, presidenti amerikan Donald Trump do të mbajë fjalim, ndërsa në agjendën e ditës janë parashikuar gjithashtu adresime nga presidenti francez Emmanuel Macron dhe nga ai turk Recep Tayyip Erdogan. Përtej fjalimeve në sallë, Trump do të zhvillojë edhe takimin e tij të parë ballë për ballë me kryeministrin britanik Andy Burnham. Burnham ka deklaruar se pret që të dy të gjejnë një “gjuhë të përbashkët”.
Në raportime të brendshme lidhur me axhendën diplomatike, është përmendur edhe mundësia e një takimi të mundshëm me zyrtarë iranianë. Ndërkohë që nuk është planifikuar një takim me delegacionin e Iranit, SHBA-ja ka deklaruar se është e hapur për një takim të tillë nëse kushtet e lejojnë. Këtë e ka bërë të ditur sekretari i Shtetit, Marco Rubio, duke theksuar se një mundësi e tillë varet nga rrethanat. Po ashtu, është raportuar se Trumpi u ka thënë këshilltarëve të tij se dëshiron të organizojë një takim me zyrtarë iranianë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, nëse “kushtet janë të përshtatshme”.
Botuar fillimisht në Koha.net