Lufta në Iran po sjell pasiguri të reja në tregje dhe po e vështirëson planifikimin për shumë vende. Në këtë klimë, ku frika për inflacion të zgjatur dhe mungesë burimesh mbetet e pranishme, disa shtete të Gjirit përpiqen të ruajnë rolin e tyre si “strehë e sigurt”. Por në këtë moment, Turqia po zgjedh një qasje tjetër: me ulje të mëdha tatimore dhe stimuj ekonomikë, Ankaraja synon të tërheqë investitorë dhe kapital të huaj, duke e kthyer situatën në një mundësi për të rritur konkurrueshmërinë.
Paketat përkatëse ligjore u shpallën nga presidenti Recep Tayyip Erdoğan në fund të prillit. Më pas, në fillim të majit, ato u paraqitën në parlament dhe u miratuan nga komisioni përkatës. Qëllimi i deklaruar është që Turqia të bëhet më konkurruese në skenën ndërkombëtare dhe të pozicionohet si vend tërheqës për kapitalin e huaj, si dhe për fuqinë punëtore të kualifikuar.
Një element qendror i ligjit lidhet me personat dhe kompanitë që gjatë tri viteve të fundit nuk kanë qenë të regjistruar si tatimpagues në Turqi. Për këtë grup, parashikohen përfitime të konsiderueshme. Ata që do të regjistrojnë pasuritë e tyre jashtë vendit — valuta, ar apo letra me vlerë — në Turqi deri më 31 korrik 2027, do të marrin një përjashtim 20-vjeçar nga tatimi mbi të ardhurat për fitimet e realizuara jashtë vendit.
Përveç kësaj, për trashëgiminë dhe dhuratat, norma tatimore për këtë kategori ulet në vetëm 1%. Aktualisht, normat luhaten — në varësi të shumës — nga 1 në 10% për trashëgimi dhe nga 10 në 30% për dhurata. Ligji parashikon edhe mundësinë që pasuritë e brendshme që nuk janë deklaruar deri më tani pranë autoriteteve tatimore mund të deklarohen pa pasoja penale, në kushte të caktuara. Një shembull i dhënë në skemë është investimi i këtyre shumave për një periudhë të caktuar në obligacione shtetërore vendase ose në instrumente të ngjashme.
Turqia ul taksat për të tërhequr kapitalin e ri
Ndryshimet nuk ndalen te investitorët që sjellin para nga jashtë. Qeveria synon gjithashtu të gjallërojë tregtinë e jashtme, pas një periudhe me rënie të aktivitetit. Në mars është shënuar një rënie prej 6,4% në tregtinë e jashtme. Për këtë arsye, në kuadër të paketës, qeveria planifikon ulje të tatimit mbi fitimin për kompanitë vendase. Për eksportuesit prodhues, norma ulet nga 25% në 9%. Ndërsa për eksportuesit e tjerë, norma e tatimit mbi fitimin bie në 14%.
Një tjetër pjesë e paketës lidhet me zhvillimin e Qendrës Financiare të Stambollit, e cila synohet të funksionojë si një qendër konkurruese ndërkombëtare sipas modelit të Singaporit apo Hong Kongut. Kompanitë me seli në metropolin turk, sipas propozimeve, do të përfitojnë përjashtim të plotë nga taksat për fitimet nga tregtia ndërkombëtare tranzite. Po ashtu, edhe korporatat globale që zhvendosin selitë e tyre rajonale në Stamboll do të mbeten pa tatim për një periudhë 20-vjeçare.
Për të krijuar kushte të favorshme për investime, qeveria parashikon edhe ulje drastike të burokracisë. Koordinimi do të merret drejtpërdrejt nga presidenca dhe në plan është krijimi i një platforme qendrore digjitale, e cila do të trajtojë në mënyrë të përmbledhur dhe të shpejtuar një sërë procesesh. Këto përfshijnë, mes të tjerash, themelimin e kompanive, lejet e punës dhe të qëndrimit, si dhe vlerësimet mjedisore.
Gjatë shpalljes së paketës ligjore, Erdoğan theksoi se Turqia nuk është më vetëm një urë lidhëse midis Lindjes dhe Perëndimit apo Veriut dhe Jugut. Sipas tij, Turqia është një nyje e pazëvendësueshme për korridoret energjetike dhe tregtare në rajon. Ai shtoi se krizat e viteve të fundit janë menaxhuar me sukses nga Ankaraja dhe, për këtë arsye, vendi sot “është një ishull stabiliteti”. Erdoğan e përshkroi Turqinë si “kandidate premtuese” për t’u bërë një nga qendrat e reja të fuqisë në një botë shumëpolare që po ndryshon.
Ndërkohë, ndërsa paketat synojnë të rrisin atraktivitetin, dyshimet lidhur me efektet reale nuk mungojnë. Ekspertë të taksave kanë shprehur se masat mund të shërbejnë për të sjellë para të freskëta në afat të shkurtër. Në të njëjtën kohë, vëzhgues të tjerë kanë ngritur shqetësime se verifikimi i origjinës së pasurive vendase dhe të huaja mund të jetë i pjesshëm, çka, sipas tyre, hap hapësira për rrjedha financiare kriminale. Ndërsa ministri i Financave Mehmet Şimşek e kundërshton këtë qëndrim dhe i referohet sukseseve të programeve të ngjashme të mëparshme, qeveria e AKP-së thotë se rregullime të tilla janë zbatuar shtatë herë. Programi i parë i këtij lloji u realizua në vitin 2008, kur, sipas qeverisë, u deklaruan pasuri me vlerë 31 miliardë dollarë amerikanë. Shifrat lidhen me kthimin e kapitalit të qytetarëve turq nga jashtë dhe forcimin e tregut, sipas ministrit të Financave Şimşek.
Botuar fillimisht në Bota Sot