Ndërsa Shqipëria vijon rrugën drejt integrimit më të thellë ekonomik me Bashkimin Evropian, një studim i OECD-s nxjerr në pah një hendek të qartë në produktivitetin e bizneseve vendase. Të dhënat që lidhen me vitin 2023 tregojnë se ndërmarrjet e vogla dhe të mesme në Shqipëri operojnë me ritëm më të ulët krahasuar me mesataren e vendeve të BE-së.
Sipas analizës së OECD-së, produktiviteti i ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme në Shqipëri është rreth 29% e mesatares së BE-së. Kjo do të thotë se bizneset shqiptare kanë ende një distancë të gjatë për t’u afruar me standardet e produktivitetit të kompanive europiane, sidomos në segmentin ku punësohet një pjesë e madhe e forcës së punës dhe ku krijohet një sërë zinxhirësh vlerash në ekonomi.
OECD-ja ka bërë edhe krahasime më të detajuara për kontributin e punës në prodhim. Në bazë të këtyre të dhënave, një punonjës në një ndërmarrje të vogël dhe të mesme shqiptare prodhon mesatarisht 14,924 euro në vit. Ky tregues shërben si një matje konkrete e efikasitetit me të cilin bizneset organizojnë punën, teknologjinë, proceset dhe përdorimin e burimeve për të gjeneruar vlerë.
Në ndërmarrjet e mëdha, shifra paraqitet më lart. Krahasuar me NMV-të, prodhimi mesatar vjetor për punonjës rritet në 19,645 euro. Diferenca mes këtyre dy kategorive tregon se madhësia e kompanisë ndikon në aftësinë për të prodhuar më shumë për punonjës, si rezultat i proceseve më të konsoliduara, investimeve të mundshme më të mëdha dhe organizimit më të specializuar të punës.
OECD: NMV-të shqiptare prodhojnë rreth 23–29% të produktivitetit të BE-së
Gjetjet e OECD-së lidhen me një sfidë që prek drejtpërdrejt konkurrueshmërinë e biznesit në tregjet e brendshme dhe të jashtme. Kur produktiviteti është më i ulët se ai i mesatares së BE-së, kompanitë përballen me presion më të madh për të justifikuar kostot, për të rritur cilësinë dhe për të përmirësuar produktet ose shërbimet. Për pasojë, është më i vështirë zgjerimi i qëndrueshëm dhe rritja e marzheve, sidomos në sektorët ku kërkesa është e lidhur me standardet dhe praktikat e tregut europian.
Shifra prej 29% e mesatares së BE-së për NMV-të e Shqipërisë përforcon idenë se përmirësimet kërkojnë kohë dhe programe të vazhdueshme. OECD-ja e vendos këtë në kontekstin e krahasimeve ndërmjet vendeve, duke nënvizuar se hendeku në produktivitet nuk është i vogël dhe se kompanitë shqiptare duhet të ecin drejt mekanizmave që rrisin efikasitetin. Këto mund të përfshijnë përmirësime në organizimin e punës, adoptimin e praktikave më të mira të menaxhimit dhe rritjen e aftësive teknike, por fakti bazë që del nga studimi është se niveli aktual mbetet nën atë të BE-së.
Njëkohësisht, rritja e produktivitetit nga 14,924 euro për punonjës në NMV në 19,645 euro në ndërmarrjet e mëdha tregon se ka hapësirë për të ecur përpara. Diferenca ndërmjet dy kategorive sinjalizon se sa më e strukturuar të jetë organizata, aq më shumë ka potencial për të shndërruar punën në rezultate më të larta. Kjo është një pikë e rëndësishme edhe për diskutimet mbi politikë ekonomike dhe mbështetjen e biznesit, pasi investimet dhe programet që fokusohen te produktiviteti synojnë të ngushtojnë distancën që ndan Shqipërinë nga standardet europiane.
Në përmbledhje, të dhënat e OECD-së për vitin 2023 tregojnë se produktiviteti i ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme në Shqipëri është rreth 29% e mesatares së BE-së. Krahasimi i prodhimit mesatar vjetor për punonjës tregon 14,924 euro në NMV dhe 19,645 euro në ndërmarrjet e mëdha. Ky profil i të dhënave tregon qartë se bizneset shqiptare kanë një rrugë të gjatë për t’u afruar me BE-në në aspektin e produktivitetit, çka lidhet drejtpërdrejt me konkurrueshmërinë dhe rritjen ekonomike afatgjatë.
Botuar fillimisht në Albeu