Çmimet e produkteve ushqimore nuk sillen njësoj në të gjithë Evropën. Në një vend, një copë bukë mund të kushtojë shumë më shtrenjtë se në një tjetër, duke krijuar diferenca që, në disa raste, e çojnë koston deri në disa herë. Kjo është arsyeja pse kostoja e “mbushjes së shportës” me produkte ushqimore ndryshon ndjeshëm nga shteti në shtet dhe ndikon direkt te buxheti i familjeve.
Në Bashkimin Evropian, ushqimi dhe pijet joalkoolike përbëjnë 13.6 për qind të shpenzimeve familjare. Por, për të kuptuar peshën që ka në ekonomi, kjo shifër krahasohet me banimin dhe faturat e shërbimeve komunale, që zënë 23.6 për qind, sipas Eurostatit. Pra, pavarësisht se ushqimi është vetëm një pjesë e shpenzimeve, ai mbetet një faktor që ndihet fort në përditshmëri, sidomos kur çmimet lëvizin nga vendi në vend.
Pse ushqimet kushtojnë më shtrenjtë në disa vende? Ja si duken shifrat
Për ta ilustruar dallimin, të dhënat e mesit të vitit 2026 nga Numbeo tregojnë se indeksi i çmimeve të produkteve ushqimore luhatet dukshëm. Indeksi shkon nga 57.2 në Moldavi deri në 189.2 në Zvicër, ndërsa mesatarja e BE-së është vendosur në 100. Në praktikë, kjo do të thotë se një shportë me çmim mesatar 100 euro në nivelin e BE-së do të kushtonte 189.20 euro në Zvicër dhe 57.20 euro në Moldavi, bazuar në këtë indeks të përshtatur.
Kur shihen vendet me çmime më të larta, rezulton se tri nga pesë shtetet me indeksin më të lartë vijnë nga rajoni nordik. Islanda renditet e dyta me 183.6, e ndjekur nga Norvegjia me 154.4, Luksemburgu me 134.9 dhe Danimarka me 128.4. Edhe Finlanda me 119.7 dhe Suedia me 116.6 janë mbi mesataren e BE-së, duke treguar se në disa ekonomi nordike kostoja e produkteve bazë është më e lartë.
Në mesin e pesë ekonomive kryesore të Evropës, Franca del si vendi më i shtrenjtë për produktet ushqimore, me çmime 27.5 për qind mbi mesataren e BE-së. Spanja (89.7) është i vetmi shtet në këtë grup ku çmimet janë nën mesataren evropiane. Mbretëria e Bashkuar (111.9), Gjermania (111.6) dhe Italia (110.2) qëndrojnë mbi mesataren, me nivele të ngjashme. Po ashtu, edhe Austria (124.5), Irlanda (122), Belgjika (117.6) dhe Holanda (116.4) bëjnë pjesë në listën e shteteve më të shtrenjta, të gjitha me çmime mbi mesataren e BE-së.
Ndërkohë, në pjesën tjetër të spektrit, Rumania rezulton të jetë shteti më i lirë në BE për blerjen e produkteve ushqimore. Sipas të dhënave, Rumani ka indeks 66.7, që do të thotë 33.3 për qind nën mesataren e BE-së. Në përgjithësi, produktet ushqimore shfaqen më të lira në shtetet e Evropës Lindore dhe në Ballkan, përfshirë edhe vendet kandidate për anëtarësim në BE. Për shembull, Kosova ka indeks 60.6, ndërsa Maqedonia e Veriut shënon 59.8, Bosnjë e Hercegovina 67.9 dhe Serbia 68.8. Turqia (82.1) është më e shtrenjtë se disa vende anëtare të BE-së, por mbetet nën mesataren e bllokut, ndërsa aty theksohet edhe inflacioni më i lartë i çmimeve të ushqimeve në Evropë.
Megjithatë, çmimet më të ulëta nuk nënkuptojnë automatikisht se produktet janë më të përballueshme për familjet. Ilaria Benedetti, profesoreshë e asociuar në Universitetin e Tuscias, thekson se në disa shtete çmimet e ushqimeve janë nën mesataren e BE-së, por familjet shpenzojnë një pjesë më të madhe të buxhetit për ushqim. Për shembull, edhe pse produktet ushqimore janë më të lira në Rumani, familjet atje shpenzojnë 23.1 për qind të buxhetit për ushqim dhe pije joalkoolike, ndërsa kjo përqindje është mbi 20 për qind edhe në Bullgari. Në të njëjtën linjë, profesori Jeremiás Máté Balogh nga Universiteti Corvinus thotë se çmimet e ulëta nuk do të thonë domosdoshmërisht përballueshmëri më të madhe, duke marrë parasysh dallimet në paga dhe fuqinë blerëse: produktet mund të jenë më të lira në vlerë absolute, por më pak të përballueshme kur krahasohen me të ardhurat pas taksave.
Për të shfaqur më konkretisht koston, është llogaritur një shportë me 18 produkte ushqimore, duke përdorur çmimet që Numbeo i ka përfshirë në kategorinë e produkteve që shiten në markete. Shportës i janë përjashtuar cigaret, sepse çmimet ndryshojnë ndjeshëm dhe përqindja e duhanpirësve nuk është e njëjtë në të gjitha shtetet. Euronews Business i ka mbledhur çmimet e këtyre produkteve në tetor të vitit 2026. Duke përmbledhur çmimet e 18 produkteve, ku secili llogaritet një herë dhe pa u peshuar, kostoja mesatare e shportës në BE arrin në 69.84 euro. Në këtë skenar, shporta ushqimore del më e shtrenjta në Zvicër, me 137.90 euro, ndërsa më e lira është në Moldavi, me 41.10 euro. Në Kosovë, thuhet se çmimet u rritën mesatarisht për 3.9% gjatë vitit 2025.
Edhe jashtë BE-së, shporta ushqimore shfaqet mbi 100 euro në Norvegji, ku arrin në 116.10 euro. Ndër shtetet e tjera të shtrenjta për këtë shportë janë Luksemburgu me 99 euro, Austria me 88.10 euro dhe Danimarka me 87.70 euro. Franca mbetet shteti më i shtrenjtë ndër pesë ekonomitë kryesore të krahut të vjetër, ku tregon se diferencat në çmime vazhdojnë të jenë të theksuara edhe kur krahasohen ekonomitë më të mëdha të Evropës.
Botuar fillimisht në Telegrafi