Teksa Egjipti po përballet me një problem të madh të ndotjes nga plastika, dy disenjatore kanë gjetur një mënyrë kreative për ta kthyer mbeturinën në produkte me vlerë. Mariam Hazem dhe Hend Riad, themeluese të brendit “Reform Studio” në Kajro, po punojnë me një qasje të pazakontë: riciklojnë qeset plastike të përdorura dhe i shndërrojnë ato në veshje, çanta dhe mobilie.
Projekti i tyre nuk lidhet vetëm me reduktimin e mbetjeve. Dizajneret po përpiqen edhe të ringjallin një praktikë të vjetër artizanale egjiptiane, atë të endjes me dorë dhe të përdorimit të tezgjahut. Përmes këtij kombinimi të së vjetrës me idetë e reja, “Reform Studio” po sjell në treg produkte që duken ndryshe nga ato të zakonshmet, ndërsa materialet e ricikluara marrin një jetë të re.
Në qendër të procesit është një material i ri inovativ, i quajtur Plastex. Sipas mënyrës së punës së brendit, qeset plastike priten në fije të holla dhe më pas këto fije enden në tezgjah, krahas pambukut ose fibrave të tjera natyrale. Ky detaj ndikon drejtpërdrejt te rezultati final: meqenëse fijet plastike nuk lyhen, çdo produkt del unik, me pamje që ndryshon nga të tjerët.
Testet e bëra mbi materialin kanë treguar se Plastex është shumë i fortë. Ai mund të shtrihet deri në dyfishin e madhësisë së tij. Për më tepër, një çantë e prodhuar me këtë material është në gjendje të mbajë mbi 50 kilogramë peshë, çka e bën produktin të përshtatshëm jo vetëm si artikull dizajni, por edhe si send i përdorshëm në baza ditore.
Plastexi i kthen qeset plastike në veshje, çanta e mobilie
Brendi thekson se plastika nuk duhet parë si “fund” i materialit, por si mundësi për krijim. Në këtë logjikë, riciklimi nuk mbetet te ruajtja e mjedisit, por shndërrohet në një proces krijues ku mbeturinat kthehen në element dizajni. Kështu, qeset plastike të përdorura, që ndryshe do të përfundonin në mjedis ose në depozita, futen në zinxhirin e punës artizanale dhe marrin formë produktesh të reja.
Riad dhe Hazem e vendosin nismën edhe në një kontekst më të gjerë historik. Egjipti ka një histori mijëravjeçare në prodhimin e tekstileve. Një prej vlerave më të rëndësishme është Fustani Tarkhan, veshja më e vjetër e endur në botë, e zbuluar pranë Kajros dhe që daton mbi 5,000 vjet më parë. Sipas tyre, rikthimi i traditës së endjes me dorë ka rëndësi të dyfishtë: i jep vlerë trashëgimisë dhe njëkohësisht krijon alternativa ndaj prodhimit industrial.
Aktualisht, kjo traditë është në rrezik zhdukjeje. Shkaku kryesor lidhet me prodhimin industrial dhe tekstilet e lira të importuara, të cilat e vështirësojnë mbijetesën e artizanëve. Hazem e sheh ruajtjen e zanatit si po aq të rëndësishme sa mbrojtja e mjedisit. Ajo e lidh cilësinë e produkteve me faktin se janë unike, të punuara me kujdes dhe me identitet të qartë artizanal.
Në fillim, procesi nuk ishte i lehtë për t’u organizuar. Disenjatorët kanë pasur nevojë të gjenin mjeshtra tradicionalë që pranonin të eksperimentonin me materiale të reja. Sipas mënyrës si e kanë përshkruar rrugëtimin, u desh kohë për të gjetur artizanë që e pranonin ndryshimin e stilit të punës. Një sfidë tjetër lidhej edhe me kontekstin shoqëror: Hazem dhe Riad punojnë si gra në një mjedis ku profesioni i tekstileve dhe i endjes shpesh dominohet nga burrat. Për këtë arsye, drejtimi i ekipeve me burra ka kërkuar kohë, bisedë dhe bindje për të arritur bashkëpunimin që duhej për të çuar projektin përpara.
Botuar fillimisht në Koha.net
