Dhimbja e qafës është një nga ankesat muskuloskeletore më të shpeshta te njerëzit që punojnë në ambiente zyre. Ndërsa teknologjia dhe dixhitalizimi kanë hyrë në pothuajse çdo profesion, shumë prej nesh e kalojnë pjesën më të madhe të ditës përpara kompjuterit, shpesh pa ndryshuar pozicion për orë të tëra. Kjo bën që problemi të mos prekë vetëm punonjësit administrativë, por edhe studentët, programuesit, dizajnerët grafikë, punonjësit financiarë dhe profesionistë të tjerë që punojnë gjatë në ekran.
Dhimbja e qafës mund të duket si një shqetësim i vogël, por efektet e saj nuk duhen nënvlerësuar. Ajo mund të ulë përqendrimin, të kufizojë produktivitetin në punë dhe të ndikojë në cilësinë e gjumit. Në disa raste, dhimbja bëhet edhe një problem i përsëritur, që ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e jetës së përditshme.
Për shumë njerëz, ekziston ideja se dhimbja vjen vetëm nga një “posturë e gabuar”. Sipas këtij mendimi, ekziston një pozicion “i përkryer” që nëse mbahet, parandalon çdo shqetësim. Por pamja është më e ndërlikuar. Literaturat e viteve të fundit tregojnë se dhimbja e qafës nuk është rezultat i një faktori të vetëm. Edhe pse pozicioni i trupit ka rëndësi, ai nuk është gjithmonë faktori kryesor. Në realitet, dhimbja vjen nga ndërveprimi i faktorëve biomekanikë, fiziologjikë, psikologjikë dhe socialë, të cilët ndryshojnë nga një person tek tjetri.
Nga ana biomekanike, një nga shkaqet kryesore lidhet me ekspozimin e zgjatur ndaj ngarkesave statike. Kur qëndrojmë për periudha të gjata përpara ekranit, muskujt e qafës dhe të brezit të shpatullave duhet të ruajnë vazhdimisht pozicionin e kokës. Edhe pse forca e nevojshme për këtë mund të duket relativisht e vogël, kontraktimi i vazhdueshëm ul kohën e relaksimit të muskujve dhe krijon lodhje progresive. Me kalimin e kohës, kjo shpesh shoqërohet me ndjesi tensioni, ngurtësi dhe dhimbje, sidomos në fund të ditës së punës.
Në këtë kontekst përmendet shpesh edhe fenomeni i pozicionimit të kokës përpara. Zhvendosja e kokës përtej boshtit të trungut rrit kërkesat biomekanike mbi muskujt dhe strukturat pasive të qafës. Megjithatë, ky pozicion nuk do të thotë automatikisht se do të ketë dhimbje tek çdo individ. Ka persona që e mbajnë këtë pozicion për vite pa zhvilluar simptoma, ndërsa të tjerë mund të përjetojnë dhimbje edhe pa ndryshime të dukshme posturale. Kjo tregon se lidhja mes posturës dhe dhimbjes është më komplekse sesa mendohej më parë.
Ndryshimet e vogla gjatë ditës ndihmojnë të ulni ngarkesën në qafë
Në vend të mbajtjes së një pozicioni të vetëm, qasja moderne ndaj ergonomisë synon të krijojë mundësi për ndryshim. Trupi i njeriut nuk është projektuar për të qëndruar gjatë në një pozicion të pandryshuar. Edhe postura më ergonomike humbet avantazhin nëse mbahet pa ndërprerje për disa orë. Për këtë arsye, idea nuk është gjetja e një “pozicioni ideal” për gjithë ditën, por zbatimi i ndryshimeve të shpeshta që e ulin ngarkesën kumulative mbi muskujt dhe nyjat e qafës.
Lëvizjet e shkurtra janë ndër strategjitë më të thjeshta dhe më efektive. Ngritja nga karrigia për disa minuta, ecja në zyrë ose ndryshimi i aktivitetit për periudha të shkurtra i ndihmojnë muskujt të rikthejnë qarkullimin normal të gjakut dhe të relaksohen përpara se lodhja të grumbullohet. Veç kësaj, në vitet e fundit është kuptuar se dhimbja e qafës nuk shpjegohet vetëm me mekanikën. Nivelet e larta të stresit, presioni në punë, lodhja mendore, cilësia e dobët e gjumit dhe mungesa e aktivitetit fizik ndikojnë në mënyrën se si sistemi nervor përpunon dhe percepton dhimbjen. Kështu, dy persona me të njëjtin ambient pune dhe me të njëjtën ngarkesë fizike mund të kenë përvoja të ndryshme.
Një rol të rëndësishëm luan edhe gjendja fizike e individit. Muskujt me forcë dhe qëndrueshmëri më të mirë janë më të aftë të përballojnë ngarkesat e përsëritura që karakterizojnë punën sedentare. Për këtë arsye, programet e ushtrimeve nuk synojnë vetëm lehtësimin e simptomave, por edhe rritjen e kapacitetit të sistemit muskuloskeletor që të përshtatet me kërkesat e përditshme. Studimet kanë treguar se ushtrimet e forcës për muskujt e qafës, shpatullave dhe pjesës së sipërme të shpinës, të kombinuara me aktivitet fizik të rregullt, janë ndër ndërhyrjet me mbështetje më të fortë shkencore për reduktimin e dhimbjes dhe përmirësimin e funksionit. Po ashtu, edukimi i personave mbi natyrën e dhimbjes dhe rëndësinë e vazhdimit të aktivitetit fizik ka rezultuar i rëndësishëm në parandalimin e episodeve të përsëritura. Ergonomia mbetet e rëndësishme: një ambient pune i organizuar mirë mund të ulë ngarkesën e panevojshme mbi sistemet e përfshira.
Botuar fillimisht në Telegrafi