Ekspertët e sigurisë kibernetike kanë paralajmëruar se lodrat që përdorin inteligjencë artificiale mund të përfundojnë duke gjurmuar përdoruesit dhe duke mbledhur të dhëna personale. Sipas analizave të bëra nga specialistë të teknologjisë, shqetësimi kryesor lidhet me faktin se fëmijët, ndryshe nga të rriturit, shpesh nuk e kuptojnë se çfarë informacioni po mblidhet, pse kërkohet dhe çfarë pasojash mund të ketë ndarja e këtyre të dhënave.
Një analizë e kryer nga kompania Cybernews ka përfshirë 10 aplikacione Android që shërbejnë si shoqërues për lodra të markave të ndryshme. Teksa këto aplikacione janë menduar për të rritur ndërveprimin me lodrën, studimi ka fokusuar mënyrën se si kërkohet qasja te pajisja dhe cilat leje u jepen aplikacioneve nga përdoruesit, që në rastin e fëmijëve zakonisht i marrin nga prindërit ose personat kujdestarë.
Lodrat me AI, lejet dhe gjurmuesit vënë në provë privatësinë e fëmijëve
Cybernews ka bërë vëzhgimin e aplikacioneve të lidhura me lodrat nga Loona, Dash and Dot, Sphero, mBlock, Miko, Eilik, SPIKE LEGO Education, Ozobot Evo, Petoi dhe AIBI Pocket. Studiuesit janë përqendruar te niveli i qasjes që aplikacionet kërkojnë dhe te lejet që klasifikohen si problematike nga sistemi operativ Android. Në raportin e tyre theksohet se minimizimi i mbledhjes së të dhënave në aplikacionet për fëmijë është “thelbësor”, pasi çdo kërkesë e panevojshme mund të rrisë rrezikun për ekspozim të informacionit.
Sipas analizës, nga këto 10 aplikacione, të gjitha kërkonin leje që Android i klasifikon si “të rrezikshme”. Përveç kësaj, gjashtë prej tyre kërkonin qasje në mikrofon, pesë kërkonin qasje në kamerë, ndërsa tetë prej tyre kërkonin leje për skanimin e pajisjeve përmes Bluetooth-it. Edhe pse disa nga këto kërkesa mund të jenë të nevojshme për funksionimin normal të lodrave të caktuara, shqetësimi lind kur lejet shkojnë përtej asaj që kërkohet realisht për përdorimin e produktit.
Raporti vëren se disa prej këtyre qasjeve, si aksesi në vendndodhje, lidhen me ndryshime rregullatore dhe me përditësimet e Komisionit Federal të Tregtisë së SHBA-së (FTC) për Rregullin e Mbrojtjes së Privatësisë së Fëmijëve në Internet (COPPA). Në këtë kontekst, ish-kryetarja e FTC-së, Lina M. Khan, ka deklaruar se këto rregulla forcojnë “mbrojtjet kryesore për privatësinë e fëmijëve në internet”, veçanërisht në drejtim të kufizimit të ruajtjes së të dhënave, kërkesës për transparencë për të parandaluar keqpërdorimin e të dhënave dhe detyrimit për marrjen e pëlqimit paraprak për reklamat e personalizuara që synojnë fëmijët.
Megjithatë, edhe me ekzistencën e këtyre rregullave, studimi identifikoi se shtatë nga 10 aplikacionet kishin gjurmues (trackers). Po ashtu, dy prej tyre përmbanin gjurmues për reklama dhe profilizim të përdoruesve. Gjatë vlerësimit theksohet se përgjegjësia nuk mbetet vetëm te zhvilluesit, të cilët duhet të kërkojnë më pak leje dhe të shmangin përdorimin e gjurmuesve të ndjeshëm, por edhe te prindërit, që duhet të kenë më shumë kontroll mbi teknologjinë që u ofrohet fëmijëve.
Në përmbledhje, analiza ngre shqetësime serioze për privatësinë e fëmijëve, sepse shumë prej aplikacioneve të lidhura me lodrat kërkojnë qasje të gjera dhe shfaqin elementë gjurmues. Paralajmërimi i ekspertëve vjen në një moment kur përdorimi i lodrave inteligjente po zgjerohet, ndërsa aftësia e fëmijëve për të kuptuar marrëveshjet e të dhënave mbetet dukshëm më e ulët se ajo e të rriturve.
Botuar fillimisht në Koha.net