Në politikën moderne, një moment i caktuar shënon kalimin nga përgjegjësia institucionale te narrativi personal. Fjalimi i fundit i Vjosa Osmanit është parë nga një pjesë e publikut jo si përmbyllje me reflektim të mandateve dhe llogaridhënie para qytetarëve, por si një zhvendosje e theksit drejt një tone emocionale dhe moralizuese, pa ndriçuar qartë elementet që lidhen me shqetësimet konkrete për presidencën.
Transparenca: pyetjet për pasurinë dhe financimin e udhëtimeve
Pikërisht këtu nis linja e pyetjeve që nuk po ndalet. A janë financuar të gjitha udhëtimet në mënyrë të shpjegueshme dhe në përputhje me rregullat? Cili ishte statusi real i bashkëshortit të presidentes gjatë delegacioneve dhe aktiviteteve jashtë vendit—a kishte rol zyrtar, ceremonial apo thjesht shoqërues? Nëse ka pasur shpenzime të organizuara, a mund të konfirmohen kategoritë e tyre dhe a janë përballuar nga buxheti i institucioneve, përfshirë nëse janë bërë pagesa të dyfishta? Po ashtu, pyetjet lidhen me mbikëqyrjen e transparencës financiare të presidencës gjatë viteve të mandatit.
Një pjesë e debatit fokusohet edhe në rolin që publiku e ka parë në protokollin shtetëror. Kushtetuta e Kosovës nuk njeh ndonjë funksion shtetëror të quajtur “Zotëria i Parë”. Nuk ekziston si kategori kushtetuese, nuk ka mandat publik të përcaktuar dhe nuk ka përgjegjësi institucionale të sanksionuar. Megjithatë, opinioni publik ka pasur përshtypjen e një prezence të dukshme në delegacione shtetërore, forume ndërkombëtare dhe aktivitete protokollare që shkojnë përtej simbolikës familjare.
Ky është paradoksi që po i mban debatet në qarkullim: funksione që nuk ekzistojnë juridikisht, por që prodhojnë privilegje reale politike. Në këtë mënyrë, një presidente që ka ndërtuar identitetin e saj mbi akuzën ndaj elitave të vjetra dhe mbi premtime për etikë publike, transparencë dhe distancim nga oligarkitë, përballet me një kundërshtim të ashpër në perceptim—nëse transformimi në pushtet ka çuar drejt të njëjtit sistem që dikur premtohej të luftohej.
Drama politike, sipas mënyrës se si e paraqet debati publik, lidhet me atë se si egoja e një figure lidhet me trajtimin e pyetjeve dhe kontrollin demokratik. Kur drejtuesit i perceptojnë kritikat si sulm personal, çështjet kthehen në përballje morale dhe çdo kërkesë për transparencë shfaqet si armiqësi ndaj shtetit. Në këtë kuptim, institucioni shihet si se tkurret, ndërsa qasja personale zgjerohet, duke lënë pas boshllëqe në shpjegime. Kosova ka përjetuar edhe raste të tjera liderësh, të rrëzuar për shkak të korrupsionit, arrogancës ose bindjes se pushteti i takon natyrshëm.
Me këtë prapavijë, pyetja kryesore që mbetet pezull mbi presidencën është e thjeshtë dhe ka të njëjtin thelb përtej çdo afere politike: nëse gjithçka është bërë sipas rregullave dhe në përputhje me ligjin, pse transparenca nuk ka qenë e mjaftueshme për ta mbyllur debatin njëherë e përgjithmonë? Në demokraci, heshtja nuk shihet si provë pafajësie, por si vakuum që zakonisht mbushet me dyshim—sidomos kur çështjet lidhen me pasurinë, financimin e udhëtimeve dhe rolin e personave pranë drejtueses së shtetit.
Ndërkohë, Ali Dula, Zëvendësministër i Parë në Ministrinë për Zhvillim, ka folur në një intervistë ekskluzive për ‘Bota sot’ për përgjegjësinë institucionale dhe prioritetet e tij në funksion të zhvillimit rajonal. Gjithashtu, u përmend se ka një diskutim të gjerë e të pandalshëm rreth asaj se çfarë ka ndodhur midis Vjosa Osmanit si presidente e Republikës së Kosovës dhe Albin Kurtit si kryeministër.
Botuar fillimisht në Bota Sot