Komisioni Evropian ka mbajtur një qëndrim të përmbajtur pas dështimit të referendumit në Islandë, ku qytetarët votuan kundër rihapjes së negociatave për anëtarësim me Bashkimin Evropian. Referendumi ka nxjerrë në pah një ndarje të qartë mes atyre që kërkonin vazhdimin e hapave drejt BE-së dhe atyre që kundërshtonin ta bënin këtë, ndërsa rezultati ka ndalur përkohësisht çdo dinamikë të re në drejtim të zgjerimit.
Sipas të dhënave të shpallura pas votimit, 52.8% e qytetarëve islandez votuan kundër rihapjes së negociatave. Në anën tjetër, 47.2% votuan “pro”, duke mbështetur rifillimin e procedurave për anëtarësim. Kjo diferencë prej vetëm disa pikësh përqindjeje ka qenë e mjaftueshme për të përcaktuar rezultatin përfundimtar të referendumit, duke i dhënë peshë votës së shumicës.
Vendimi i popullit islandez është parë si një goditje direkte për vrullin e zgjerimit të BE-së. Islanda ishte ndër vendet që shpesh përmendej në diskutimet mbi të ardhmen e procesit të integrimit evropian, dhe fakti që vota nuk i dha dritën jeshile rihapjes së negociatave i ndryshon ritmin këto diskutime. Në këtë kontekst, referendumit i është dhënë rëndësi e veçantë jo vetëm për fatin e negociatave me Islandën, por edhe për mënyrën se si BE-ja planifikon hapat e mëtejshëm në rajon dhe më gjerë.
Pas rezultatit, reagimi i institucioneve evropiane ka qenë i qartë në thelb, por i formuluar me tone të përmbajtura. Komisioni Evropian ka theksuar respektimin e zgjedhjes së qytetarëve islandez dhe ka nënvizuar se Islanda do të vijojë të mbetet një partner i afërt. Me këtë mesazh, BE-ja ka synuar të ruajë marrëdhëniet me Islandën edhe në mungesë të një dinamike të re në negociatat e anëtarësimit.
BE respekton vendimin e Islandës, partneriteti mbetet i afërt
Qasja e Komisionit Evropian tregon se, edhe kur procesi i zgjerimit ndalet nga vendime të brendshme demokratike, komunikimi politik dhe bashkëpunimi institucional nuk ndërpriten. Ndërsa negociatat e anëtarësimit janë vënë në pritje nga rezultati i referendumit, mesazhi i përcjellë pas votimit nënvizon se bashkëpunimi me Islandën do të vazhdojë të jetë prioritet në forma të tjera. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për marrëdhëniet e përditshme mes BE-së dhe një shteti që ka lidhje të ngushta politike dhe ekonomike me bllokun.
Në plan më të gjerë, referendumi në Islandë lidhet me debatin më të gjerë mbi ritmin e zgjerimit dhe mënyrën se si BE-ja i përgjigjet luhatjeve politike brenda vendeve kandidate ose partnerëve të lidhur ngushtë me unionin. Meqë 52.8% e votuesve u shprehën kundër rihapjes, çështja e negociatave nuk ka marrë autorizimin për të rifilluar. Në të njëjtën kohë, 47.2% që votuan “pro” tregon se ekziston një bazë e konsiderueshme mbështetëse për integrimin, por që në këtë rrethanë nuk mjafton për të ndryshuar vendimin e përgjithshëm të referendumit.
Derisa BE-ja e trajton këtë rezultat si respektim të vullnetit demokratik, mbetet për t’u parë se si do të zhvillohen më tej marrëdhëniet dhe nëse do të ketë debate të reja politike në Islandë për të ardhmen e procesit të integrimit. Për momentin, mesazhi kryesor i Komisionit Evropian është i fokusuar tek ruajtja e partneritetit të ngushtë dhe tek fakti se vendimi i qytetarëve islandez respektohet, edhe kur rruga drejt rihapjes së negociatave ndalet.
Botuar fillimisht në Albeu