Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ka urdhëruar këtë javë Departamentin për të Drejtën Ndërkombëtare në Ministrinë e Drejtësisë që të përgatisë një çështje ligjore kundër presidentit turk, Recep Tayyip Erdoğan. Nisma synon që dosja të dërgohet në Gjykatën Penale Ndërkombëtare (GJPN), duke e vendosur përplasje nën formën e një beteje juridike mes dy vendeve që tashmë janë përfshirë në mosmarrëveshje të shumta në rajon.
Sipas raportimeve në mediat izraelite, çështja do të përqendrohet kryesisht te trajtimi i pakicës kurde në Turqi. Përveç këtij aspekti, ajo pritet të shoqërohet edhe me akuzat e Izraelit për lidhjet e Ankarasë me Hamasin. Në këtë kuadër përmenden pretendime për mbështetje financiare dhe për strehimin e drejtuesve të Hamasit në Turqi. Megjithatë, vlerësimet në raportime sugjerojnë se kjo nismë ka shumë pak gjasa të sjellë pasoja ligjore të menjëhershme.
Një pengesë kryesore lidhet me faktin se as Izraeli dhe as Turqia nuk janë palë në Statutin e Romës, dokumenti themelues i Gjykatës Penale Ndërkombëtare. Kjo do të thotë se juridiksioni i GJPN-së mbi një kërkesë të tillë do të përballej me vështirësi të mëdha. Ndërkaq, përgatitja e çështjes duket se është e lidhur edhe me përshkallëzimin e përplasjeve ligjore mes dy qeverive.
Izraeli futet më thellë në “lawfare” ndaj Turqisë
Nisma e Netanyahut vjen pasi Turqia njoftoi se do të kërkonte një njoftim të kuq të Interpolit për arrestimin e kryeministrit izraelit. Ky hap lidhet me një hetim të brendshëm lidhur me një rast të flotiljes për Gazën. Në këtë kontekst, Izraeli mund të synojë ta përdorë dosjen e tij edhe si mjet presioni ndaj Erdoğan-it, edhe pse dërgimi i vërtetë i çështjes përpara GJPN mbetet i pasigurt.
Një element që e bën këtë përpjekje më të veçantë është se është hera e parë që Jerusalemi kërkon të përdorë trajtimin e pakicës kurde në Turqi si instrument presioni ndaj Ankarasë. Më herët, ministrat izraelitë kanë bërë deklarata publike për këtë çështje, por ato nuk janë shoqëruar me hapa konkrete. Tani, hapi i fundit paraqitet si një përfshirje më aktive e Izraelit në atë që njihet si “luftë ligjore” – ose “lawfare” – dhe jo thjesht si një masë mbrojtëse.
Në raportimet e publikuara, nisma izraelite është përshëndetur me entuziazëm nga disa kurdë me origjinë nga Turqia, të cilët kanë folur për çështjen. Lidhja mes këtij zhvillimi juridik dhe realiteteve të tjera politike duket qartë, pasi Izraeli dhe Turqia po gjenden gjithnjë e më shpesh në kurs përplasjeje në disa fusha strategjike. Përveç luftës ligjore, përmenden përplasjet në Siri, në Mesdheun Lindor, në Jerusalem dhe në Bregun Perëndimor, si dhe në Detin e Kuq dhe Bririn e Afrikës. Në të gjitha këto zona tensioni, interesat dhe ambiciet e dy vendeve shfaqen si të papajtueshme.
Dinamikat e përshkruara në raportime sugjerojnë se përplasjeja mes Izraelit dhe Turqisë po merr formë të një logjike “me një fitues”, ku ambiciet rajonale të Turqisë mund të vijnë në dëm të Izraelit. Sipas shpjegimeve që shoqërojnë zhvillimet, kjo lidhet me bazën fetare dhe ideologjike të qasjes së Ankarasë, ndërsa Erdoğan dhe partia e tij po përdorin fuqitë që kanë në dispozicion për të avancuar një strategji rajonale që ndërthur nacionalizmin neo-osman me një qasje që buron nga islamizmi politik sunit.
Përveç kësaj panorame më të gjerë, artikulohet edhe një fokus specifik tek Siria, e cila përshkruhet si një prej zonave më të paqëndrueshme. Turqia paraqitet si faktor i rëndësishëm pas fitores së regjimit islamist sunit që tani është në pushtet në Damask. Ndërkohë, Ankaraja angazhohet fuqishëm në forcimin e ushtrisë së regjimit të ri sirian, ndërsa Izraeli shfaqet dyshues për synimet afatgjata të kësaj force.
Shqetësimi kryesor i Jerusalemit lidhet me ndihmën turke për rindërtimin e mbrojtjes ajrore të Sirisë. Sipas raportimeve, kjo mund të kufizojë lirinë e veprimit të aviacionit izraelit në hapësirën ajrore siriane dhe, rrjedhimisht, aftësinë për ndërhyrje kundër Iranit. Në këtë kuadër, përmendet sulmi ajror izraelit ndaj bazës ajrore siriane Abu Duhur, më 18 gusht, që tregon vendosmërinë e Jerusalemit për të mbrojtur vijat e tij të kuqe në këtë drejtim. Ndërsa, ministri i Jashtëm turk dhe ish-shefi i inteligjencës, Hakan Fidan, gjatë një vizite në Damask në fillim të këtij muaji, e ka cilësuar Izraelin si “kërcënimin më të madh potencial për stabilitetin e Sirisë” dhe ka njoftuar se presidenti Recep Tayyip Erdoğan, në mënyrën e vet, po e trajton çështjen si prioritet rajonal.
Botuar fillimisht në Telegrafi