Skuqja, kruarja dhe puçrrat që shfaqen pasi keni qëndruar në diell nuk janë gjithmonë thjesht një reagim i zakonshëm i lëkurës. Tek disa persona, këto shenja mund të tregojnë një gjendje që kërkon më shumë kujdes, sidomos kur ndjesia e djegies vjen bashkë me puçrrat e imëta dhe acarimin. Shumë e ngatërrojnë këtë situatë me “djegien” tradicionale nga nxehtësia ose rrezet ultraviolet, por nuk është gjithmonë i njëjti problem.
Fotodermatoza është emërtimi për një grup reaksionesh që shfaqen kur lëkura reagon në mënyrë të tepruar ndaj rrezatimit ultravjollcë. Edhe pse dielli ka përfitime—përfshirë nxitjen e prodhimit të vitaminës D—ekspozimi i tepërt mund të shkaktojë shqetësime tek ata që kanë ndjeshmëri të shtuar. Në këtë rast, simptomat mund të shfaqen në formë skuqjeje, kruarjeje dhe puçrrash të vogla, duke u shoqëruar ndonjëherë edhe me ndjesi djegieje.
Shqetësimet zakonisht bëhen më të theksuara në fund të pranverës dhe në fillim të verës. Arsyeja është se, pas muajve të dimrit, lëkura nuk është përshtatur ende me intensitetin e rrezatimit UV. Kur personat e ndjeshëm dalin në diell pa një përshtatje graduale, rreziku i reagimeve të padëshiruara rritet. Për këtë arsye, periudha nga pranvera e vonë deri në verë është koha ku shumë njerëz vërejnë për herë të parë se diçka nuk po sillet si duhet me lëkurën e tyre.
Skuqja pas diellit: kur mendohet për alergji ndaj rrezeve UV
Ka disa faktorë që ndikojnë në shfaqjen e alergjisë ndaj diellit, ose më saktë në fotodermatozat që lidhen me reagime të tepruara ndaj rrezeve UV. Te disa persona, rol të rëndësishëm luan predispozita gjenetike. Për të tjerët, reagimi mund të shkaktohet nga ndikime të jashtme, si mënyra e ekspozimit dhe disa produkte që përdoren në lëkurë. Ndër faktorët më të zakonshëm të rrezikut përmenden: ekspozimi i menjëhershëm dhe i zgjatur në diell të fortë, predispozita trashëguese, disa barna që rrisin ndjeshmërinë ndaj rrezeve UV, produktet kozmetike që shkaktojnë fotosensibilitet, si dhe mungesa e disa vitaminave dhe antioksidantëve.
Kur shkaktarët janë barnat ose produktet kozmetike, simptomat mund të lehtësohen pasi ato të ndërpriten ose të zëvendësohen. Megjithatë, ndërprerja ose ndryshimi i tyre duhet të bëhet vetëm pas këshillimit me mjekun. Kjo është e rëndësishme sepse jo gjithmonë reagimi i lëkurës vjen nga dielli “drejtpërdrejt”, por mund të jetë rezultat i kombinimit të rrezeve UV me përbërës të caktuar ose trajtime që ndikojnë në ndjeshmërinë e lëkurës.
Sa i përket vitaminave, ideja që ato mund të zëvendësojnë mbrojtjen nga dielli nuk është e saktë. Asnjë vitaminë nuk mund ta zëvendësojë kremin me faktor të lartë mbrojtës, qëndrimin në hije dhe veshjet mbrojtëse. Por ushqimi i pasur me antioksidantë mund ta ndihmojë lëkurën të përballojë më mirë stresin oksidativ që shkaktohet nga rrezatimi UV. Ndër përbërësit e përmendur si të dobishëm është beta-karoteni, i cili në organizëm shndërrohet në vitaminë A. Ai vlerësohet i rëndësishëm për rigjenerimin dhe ruajtjen e barrierës mbrojtëse të lëkurës dhe gjendet te karotat, kajsitë, pjepri, kungulli, domatet dhe shalqiri.
Po ashtu përmenden edhe vitaminat e kompleksit B, që marrin pjesë në proceset e rigjenerimit të lëkurës. Burime të mira për to janë drithërat integrale, bishtajoret, mishi pa shumë yndyrë, vezët dhe kikirikët. Vitamina C përmendet si ndihmuese në prodhimin e kolagjenit dhe në rikuperimin e lëkurës, duke u gjetur te specat, agrumet, lakra, frutat e malit, kivi dhe çaji i gjelbër.
Për të ulur rrezikun e reagimeve, këshillohet të shmanget ekspozimi i drejtpërdrejtë në oraret 10:00–16:00 dhe të rritet koha në diell gradualisht. Rekomandohet të vishen rroba të lehta me mëngë të gjata, si dhe kapelë dhe syze me mbrojtje UV. Një hap i rëndësishëm është përdorimi i kremit me spektër të gjerë SPF 30 ose 50 çdo ditë dhe riaplikimi çdo dy orë, si dhe pas larjes ose djersitjes. Nëse keni lëkurë të ndjeshme, duhet të zgjidhni me kujdes edhe produktet kozmetike, duke pasur parasysh se disa prej tyre mund të rrisin ndjeshmërinë ndaj diellit.
Në situata kur shfaqen skuqje të forta, kruarje intensive, flluska, ënjtje ose kur simptomat përsëriten çdo verë, nevojitet kontrolli te dermatologu. Diagnostikimi në kohë mund të ndihmojë të përcaktohet nëse bëhet fjalë për alergji ndaj diellit, një reaksion i shkaktuar nga barnat, apo ndonjë sëmundje tjetër e lëkurës. Kujdesi i hershëm është mënyra më e mirë për të shmangur përkeqësimin dhe për të gjetur zgjidhjen e duhur.
Botuar fillimisht në Telegrafi