Shqipëria ka bërë një kapërcim të dukshëm në renditjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor sa i përket të ardhurave për frymë. Në shikim të parë, ky përmirësim e vendos vendin në një pozicion më të mirë krahasuar me fqinjët në rajon, duke e ngritur Shqipërinë në vendet e larta të grupit. Megjithatë, kur shikohet më tej dhe futet në llogaritje kostoja e jetesës, tabloja bëhet më pak optimiste.
Matja e të ardhurave për frymë nuk është njësoj për të gjithë, pasi ekzistojnë mënyra të ndryshme për të vlerësuar Prodhimin e Brendshëm Bruto për frymë. Dy mënyrat kryesore të përdorura për këtë tregues japin rezultate të ndryshme për pozicionin ekonomik të Shqipërisë. Kjo është arsyeja pse një përmirësim i fortë në renditje mund të mos përkthehet automatikisht në përfitime të njëjta për përditshmërinë e njerëzve.
Në renditjen ku përdoret treguesi për të ardhurat për frymë pa marrë parasysh drejtpërdrejt kostot e jetesës, Shqipëria rezulton të ketë bërë një hap përpara. Sipas të dhënave të raportuara për Ballkanin Perëndimor, vendi shfaqet në një pozicion më të lartë se më parë, duke u ngjitur deri në vendin e tretë në rajon. Ky ndryshim, në letër, sinjalizon rritje të prodhimit ekonomik dhe një përmirësim të treguesve makroekonomikë.
Por ky përmirësim zbehet ndjeshëm sapo llogaritet kostoja e jetesës. Kur futet ky element, vlerësimi ndryshon: ajo që në renditje duket si fuqi më e madhe blerëse, në praktikë dobësohet nga çmimet dhe shpenzimet që njerëzit kanë për jetesën e përditshme. Me fjalë të tjera, edhe pse Shqipëria ngjitet lart në renditje për të ardhurat për frymë, ky hap nuk shoqërohet në të njëjtën masë me mundësinë për të blerë më shumë.
Renditja për të ardhurat rritet, por kostot e jetesës ndryshojnë rezultatin
Ky dallim shpjegohet pikërisht nga mënyra se si llogaritet Prodhimi i Brendshëm Bruto për frymë. Dy qasje të ndryshme prodhojnë dy pamje të ndryshme të situatës ekonomike. Në njërën prej tyre, treguesi thekson kapacitetin ekonomik “në shifra”, ndërsa në tjetrën përfshihet efekti që kanë çmimet e brendshme mbi vlerën reale që qytetarët marrin nga të ardhurat. Për pasojë, një vend mund të duket “më mirë” në rangim kur matet thjesht niveli i të ardhurave, por të rezultojë “më pak” i tillë kur merret parasysh se sa kushtojnë në të vërtetë mallrat dhe shërbimet.
Rrjedhimisht, fakti që Shqipëria renditet e treta në rajon për të ardhurat për frymë nuk do të thotë domosdoshmërisht se me këtë nivel të ardhurash popullsia ka mundësi të barabarta për të blerë. Përkundrazi, raportimet tregojnë se përfitimi në nivel të rangimit nuk përkthehet njësoj në fuqinë reale blerëse, sapo në analizë futet kostoja e jetesës. Ky është momenti ku përmirësimi statistikor zbehet dhe krijon një realitet më të plotë për ekonominë në përditshmëri.
Si përfundim, Shqipëria ka bërë një kapërcim të dukshëm në renditjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor për të ardhurat për frymë, duke u pozicionuar në vendin e tretë. Por analiza ndryshon kur llogaritet kostoja e jetesës, duke treguar se përfitimet e sinjalizuara nga treguesit e Prodhimit të Brendshëm Bruto për frymë nuk shihen në të njëjtën mënyrë në realitetin ekonomik të përditshëm. Kjo i jep temës një rëndësi më të madhe: për të kuptuar gjendjen ekonomike, duhet parë jo vetëm renditja, por edhe se si kostoja e jetesës ndikon në atë që njerëzit arrijnë realisht të blejnë.
Botuar fillimisht në Albeu
