Asambleja e Përgjithshme e OKB-së ka shërbyer sërish si skenë për një narrativë që synon të zhvendosë përgjegjësitë historike të Serbisë. Në qendër të kësaj politike retorike është Aleksandër Vuçiqi, i cili gjatë fjalimit të tij u ndal te ajo që e paraqiti si një “leksion” për vendet e vogla, në raport me fuqitë e mëdha dhe atë që ai e quajti “mashtrim” i Perëndimit.
Në një kontekst ku po rikthehen debate për rolin e ndërkombëtarëve në dekadat e fundit, artikulli i Arben Fetoshit e shtron pyetjen nëse Perëndimi do ta lejojë këtë tregim të marrë formë si interpretim “zyrtar” i ngjarjeve. Teksti thekson se Vuçiqi nuk kufizohet vetëm në retorikë për Kosovën, por e ndërton arsyetimin e tij mbi një inversion të gjatë: Serbinë e vendos si viktimë gjatë viteve ’90 dhe, sipas kësaj linje, edhe nga bombardimet e NATO-s më 1999.
Sipas përmbajtjes së artikullit, Vuçiqi solli në Asamblenë e Përgjithshme një mesazh të shoqëruar me pretendime të gjera për fajtorin kryesor të prishjes së rendit ndërkombëtar. Ai e paraqiti ndalimin e Serbisë si një “mëkat” të Perëndimit, duke e lidhur këtë me rrëzimin e sistemit ndërkombëtar. Në këtë rrëfim, theksi vihet te ideja se lëkundja e botës ka ardhur për shkak të një vendimi të gabuar të fuqive të mëdha, ndërsa përgjegjësitë e Beogradit përshkruhen në mënyrë të zbutur.
Në artikull, përmendet edhe akuzimi i Vuçiqit ndaj Kroacisë. Teksti thotë se ai e akuzoi Kroacinë për “ringritjen e nazizmit” dhe “krenarinë me të kaluarën e saj naziste”. Lidhur me këtë, përmendet se kryeministri Andrej Plenkoviq reagoi shpejt, duke i hedhur poshtë pretendimet dhe duke vendosur në plan të parë kundërvënien e tij politike. Në reagimin e tij, sipas materialit, Plenkoviq lidhi kundërshtimin me çështjen e glorifikimit dhe funeralit shtetëror për Ratko Mlladiqin.
“Leksioni” i Vuçiqit për vendet e vogla ndez debate mbi përgjegjësitë historike
Artikulli vë në dukje se, në përgjigjen ndaj Vuçiqit, Andrej Plenkoviq e cilësoi fushatën si denigruese. Teksti nënvizon se kjo është paraqitur si një fushatë që “as ai vetë nuk e beson”, dhe që, sipas asaj që thuhet në material, nuk përkon me qëndrimet e bashkësisë ndërkombëtare. Në këtë linjë, materiali i referohet qëndrimit se çdo deklaratë e tillë është një hap tjetër larg vlerave dhe anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian.
Ndërkohë, përtej akuzave ndaj Kroacisë, artikulli sjell edhe një segment tjetër të debatit politik. Teksti thekson se, gjatë një dreke mes kryeministrit Albin Kurti dhe udhëheqësve të Ballkanit Perëndimor, në drekën e organizuar me Kaja Kallas, Kurti shprehu një qëndrim që nuk u formulua drejtpërdrejt me emra, por që lidhej me çështje të qeverisjes, narrativës dhe mënyrës se si raportohet me pretendime të ndryshme. Kjo pjesë vendoset si kundërpeshë ndaj retorikës së Vuçiqit, në një kohë kur Ballkani Perëndimor përpiqet të ruajë qasjen drejt integrimeve dhe standardeve evropiane.
Në leximin e autorit, “recetat” që shfaqen në këtë rrëfim përkthehen në një tentativë për të vendosur në narrativë atë që paraqitet si fajtor i Perëndimit për destabilizimin e proceseve të viteve ’90 e më pas. Teksti e vë theksin te fakti që, në këtë retorikë, përdoren inversione të qëllimshme: ndalimi i Serbisë shihet si problem, ndërsa krimet, dhuna dhe shkatërrimi i lidhur me konfliktet e asaj periudhe nuk marrin vendin real në narrativë. Për më tepër, artikulli përmend se në këtë retorikë pretendohet se Perëndimi ka “hapur” lëkundjen e botës, duke lënë në hije rolin e drejtpërdrejtë që ka pasur Serbia në shpërthimet dhe pasojat e konfliktit.
Në fund, artikulli i Arben Fetoshit i kthen vëmendje një çështjeje politike: a do të pranohet ky rrëfim, apo Perëndimi do ta përballojë me përgjigje të qarta. Ai e lidh këtë me moralizimet e Vuçiqit në Asamblenë e Përgjithshme si një formë presioni ndaj Perëndimit, duke argumentuar se nëse kjo narrativë shndërrohet në “botëkuptim” të pranueshëm, do të krijohej një precedent i rrezikshëm për mënyrën se si shpjegohen ngjarjet historike dhe rolet e aktorëve në skenën ndërkombëtare.
Botuar fillimisht në Koha.net