Publicisti Veton Surroi ka reaguar pasi një deklaratë e tij lidhur me demonstratat e vitit 1981 në Kosovë është keqinterpretuar në rrjetet sociale dhe ka nxitur reagime.
Në një sqarim publik, Surroi thekson se fjalia “nuk kishte arsye për organizimin e demonstratave të vitit 1981” është një konstatim i pasaktë. Sipas tij, problemi qëndron te mënyra se si është kuptuar dhe lexuar deklarata, duke u ngatërruar elemente që i përkasin kohëve dhe niveleve të ndryshme të shpjegimit të ngjarjeve.
Surroi sqaron ngatërrimin mes arsyes historike dhe shkakut politik
Surroi shpjegon se keqkuptimi ka lindur nga një ngatërrim mes dy koncepteve të ndryshme: arsyes historike të demonstratave dhe shkasit të drejtpërdrejtë politik që çoi në shpërthimin e tyre në atë periudhë. Ai e përshkruan këtë si rezultat i mënyrës sesi është transferuar një pjesë e bisedës në formë të shkurtuar, pa ruajtur thelbin e pyetjes që i ishte bërë historianit.
Ai i referohet bisedës me historianin Milivoj Beshlin, ku, siç thotë Surroi, pjesa përkatëse e diskutimit rrjedh kështu: Beshlin përmend demonstratat e vitit 1981, thekson se ato janë cilësuar kundërrevolucion dhe se janë shtypur shumë brutalisht. Në këtë rrëfim, Surroi e sjell në vëmendje edhe një element tjetër: sipas Beshlin, regjimi ushtarak që u fut pas vitit 1981 nuk u hoq kurrë plotësisht nga Kosova, ndaj ushtria mbeti aty. Më tej, Beshlin shton se motivet mund të kenë qenë të ndryshme dhe se në historiografi deri më sot ka mbetur e paqartë nëse ndikimet e jashtme, siç janë ato sovjetike, kanë ndikuar në provokimin e demonstratave dhe në çfarë mënyre, duke e quajtur të vështirë të thuhet.
Në këtë kontekst, Surroi thotë se pyetja e tij nuk kishte të bënte me arsyet e pakënaqësisë në Kosovë, por me dinamikën dhe momentin e shpërthimit të demonstratave. Ai thekson se në diskutim ishte çështja pse demonstratat shpërthyen pikërisht në atë kohë, ndryshe nga demonstratat e vitit 1968, të cilat kishin ndodhur në një periudhë ndryshimesh kushtetuese dhe politike. Sipas tij, këtu qëndron dallimi mes një arsyetimi të përgjithshëm historik dhe shkasit të drejtpërdrejtë që e ndezi ngjarjen në një moment të caktuar.
Surroi shton se të njëjtën çështje ua kishte parashtruar edhe dy bashkëbiseduesve të tjerë gjatë vitit të kaluar: Faton Topallit, i cili ishte pjesë e organizatorëve të demonstratave të vitit 1981, dhe Azem Vllasit, që në atë kohë ishte pjesë e udhëheqjes së Kosovës. Në këtë mënyrë, ai përforcon se pyetja që kishte ngritur lidhej me logjikën e momentit të shpërthimit, jo me justifikimin e përgjithshëm të pakënaqësive.
Reagimi i Surroit vjen pas një debati që u zhvillua në rrjetet sociale, ku u mor si i mirëqenë interpretimi se ai po mohonte ekzistencën e “arsyeve” për organizimin e demonstratave të vitit 1981. Në sqarimin e tij, publicisti i kthehet pikërisht thelbit të diskutimit të zhvilluar: ndarja mes arsyes historike dhe shkakut politik që veproi drejtpërdrejt në atë periudhë.
Ai thekson se në intervistën e transmetuar të dielën mbrëma në podkastin “PIKË me Veton Surroin”, ku në bashkëbisedim pati historianin serb Milivoj Beshlin, u fol për këtë temë, duke shpjeguar se protestat e vitit 1981 në Kosovë nuk kishin shkas të organizoheshin pa rrethanat e caktuara, ndërsa diskutimi i fokusuar ishte pikërisht në dinamikën e momentit kur shpërthyen demonstratat.
Botuar fillimisht në Koha.net