Ndërsa Evropa përballet me valë të përsëritura të të nxehtit ekstrem, debati për mënyrën se si duhet të përgjigjen autoritetet ndaj temperaturave rekord po intensifikohet. Në qendër të diskutimit është ajri i kondicionuar, i cili deri më tani ka mbetur relativisht i rrallë në shumicën e vendeve të kontinentit. Përqendrimi i këtij debati politik vjen pikërisht nga kontrastet mes nevojës në rritje për ftohje dhe realitetit të infrastrukturës, që shpesh nuk është gati për t’i përballuar kërkesat emergjente.
Të dhënat tregojnë se vetëm rreth 20% e shtëpive në Evropë kanë ajër të kondicionuar. Ky raport mbetet i ulët në krahasim me rritjen e kërkesës që vjen nga ditët kur temperaturat arrijnë nivele të reja maksimale. Në Francë, shifra është afërsisht 25%, ndërsa në Spanjë, ku të nxehtit është më i fortë dhe më i shpeshtë, përdorimi shkon në rreth 50%. Këto diferenca e bëjnë më të dukshme pyetjen që po kërkon përgjigje: a duhet të rritet shpejt instalimi i sistemimeve të ftohjes edhe në banesa, apo janë zgjidhje më afatgjata ato që duhet të dominojnë?
Në këtë kontekst, kritikët kanë theksuar se autoritetet kanë qenë të papërgatitura për valën e të nxehtit. Një shembull i drejtpërdrejtë i masave emergjente është Franca, ku u shpenzuan 100 milionë euro për instalimin urgjent të ajrit të kondicionuar në spitale. Masa të tilla vënë në pah ndryshimin mes kujdesit shëndetësor, ku nevoja është e menjëhershme dhe e matshme, dhe banesave private, ku instalimet kërkojnë kohë, procedura dhe investime.
Ajri i kondicionuar po bëhet temë qendrore në Evropë
Debati nuk ndalet te shifrat dhe te shpenzimet, por shtrihet edhe në çështje mjedisore dhe në mënyrën si do të rritet përdorimi i energjisë. Kritikët argumentojnë se kondicionerët lëshojnë nxehtësi në mjediset urbane, ndërsa shtimi i konsumit të energjisë elektrike do të rrisë emetimet e gazrave serrë. Në të njëjtën kohë, aktivistët e klimës e lidhin këtë me dimensionin afatgjatë: sipas tyre, përhapja e gjerë e ajrit të kondicionuar ofron vetëm një zgjidhje afatshkurtër, por mund të përkeqësojë problemin më të madh që lidhet me ndryshimet klimatike.
Përtej argumenteve politike dhe mjedisore, ekzistojnë edhe pengesa konkrete që shpjegojnë pse kondicionerët mbeten të rrallë. Një faktor kyç është karakteri i ndërtesave evropiane: shumë prej tyre janë të vjetra, ndaj instalimi bëhet më i vështirë dhe më i kushtueshëm. Kostoja e parashikuar mund të arrijë deri në rreth 1,000 euro, një shifër që e ul gatishmërinë për të investuar, sidomos në kohë presioni financiar.
Edhe ku instalimi teknik është i mundur, burokracia mund të ngadalësojë vendimet. Vende si Britania dhe Franca kanë vendosur kufizime për instalimin e ajrit të kondicionuar, pjesërisht për të ruajtur pamjen e ndërtesave historike. Kjo nënkupton se edhe kur nevoja është e qartë, procedurat dhe rregullat mund të krijojnë vonesa, duke e shtyrë përhapjen e sistemimeve të ftohjes në banesa. Në të njëjtën linjë, zyrtarët po e trajtojnë çështjen si çështje të domosdoshme për shërbimet publike: kryebashkiaku i Londrës, Sadiq Khan, ka deklaruar se instalimi i ajrit të kondicionuar në shkolla dhe spitale do të bëhej i pashmangshëm.
Mes gjithë kësaj, në debat përfshihen edhe udhëheqës të partive të gjelbra, të cilët tradicionalisht e kanë në fokus mjedisin. Edhe pse përmes tyre ka kundërshtime për ndikimin afatgjatë mjedisor të kondicionimit, ata mbështesin instalimin e sistemeve të ftohjes për shkollat dhe spitalet. Ndërkohë, temperaturat vazhdojnë të rriten dhe po i japin më shumë peshë pyetjes se si duhet t’i përgjigjet Evropa valëve në rritje të të nxehtit. Në një kohë kur një pjesë e madhe e shtëpive ende nuk janë të pajisura, çështja e ajrit të kondicionuar po shndërrohet gradualisht në një element të rëndësishëm të diskutimit publik, ekonomik dhe politik.
Botuar fillimisht në Gazeta Express