Çmimet e naftës janë rritur në tregjet ndërkombëtare pas deklarimit të presidentit amerikan, Donald Trump, se përgjigjja e Iranit ndaj propozimeve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës për t’i dhënë fund luftës ishte “krejtësisht e papranueshme”. Reagimi i tij ka shtuar pasigurinë rreth përpjekjeve diplomatike për ndaljen e konfliktit, në një moment kur tregjet e energjisë po ndjekin nga afër çdo zhvillim që lidhet me Iranin, Izraelin, SHBA-në dhe rrugët kryesore të furnizimit me naftë e gaz. Lëvizja e çmimeve erdhi menjëherë pas sinjaleve se propozimi i Uashingtonit nuk kishte marrë përgjigjen që pritej nga Teherani.
Teherani zyrtar e ka dërguar përgjigjen e tij nëpërmjet Pakistanit, i cili ka luajtur rolin e ndërmjetësit midis dy palëve. Në përgjigjen iraniane është kërkuar përfundim i menjëhershëm i konfliktit, si dhe garanci se nuk do të ketë sulm të mëtejshëm SHBA-Izrael ndaj Iranit. Këto kushte janë bërë pjesë e komunikimit diplomatik në një fazë të ndjeshme të luftës, kur palët formalisht kanë pasur hapësirë për bisedime, por terreni politik dhe ushtarak ka mbetur i tensionuar. Agjencia gjysmëzyrtare iraniane e lajmeve Tasnim ka raportuar për këtë përgjigje të Teheranit dhe për rolin e Pakistanit në përcjelljen e saj.
Reagimi i tregjeve u pa qartë te çmimi ndërkombëtar i naftës Brent, i cili u rrit me 4.1% dhe arriti në 105.50 dollarë për fuçi gjatë tregtimit aziatik, përpara se të shënonte një rënie të lehtë. Kjo rritje pasqyron shqetësimin e investitorëve për furnizimet globale, sidomos për shkak të situatës në Ngushticën e Hormuzit. Çdo paqartësi rreth mundësisë së një marrëveshjeje për ndaljen e luftës pritet të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në çmimet e energjisë, pasi rajoni mbetet thelbësor për qarkullimin e naftës dhe gazit në nivel botëror.
Nafta Brent dhe Ngushtica e Hormuzit
Ngushtica e Hormuzit, një prej rrugëve ujore më të rëndësishme për tregtinë globale të energjisë, është mbyllur në mënyrë efektive që nga fillimi i luftës më 28 shkurt. Kjo mbyllje ka ndërprerë rëndë furnizimet globale me naftë dhe gaz, duke e bërë situatën në rajon faktor vendimtar për tregjet ndërkombëtare. Për shkak të rëndësisë së kësaj ngushtice, çdo vonesë në rivendosjen e tranzitit të lirë shihet si rrezik për furnizimin dhe si arsye për rritje të mëtejshme të çmimeve. Në këtë kontekst, kushtet e palëve nuk kanë vetëm peshë diplomatike, por edhe pasoja të drejtpërdrejta ekonomike.
Duke iu përgjigjur kushteve të Teheranit, Trumpi ka shkruar në mediat sociale se nuk i pëlqente përgjigjja e Iranit. Qëndrimi i tij e ka bërë të qartë se Uashingtoni nuk e sheh propozimin iranian si bazë të mjaftueshme për përmbylljen e konfliktit. Propozimi amerikan, i përmbledhur në një dokument prej 1 faqeje, përfshinte rivendosjen e tranzitit të lirë përmes Ngushticës së Hormuzit dhe pezullimin e pasurimit bërthamor iranian. Këto dy pika janë në qendër të kërkesave të Uashingtonit, pasi lidhen si me sigurinë energjetike globale, ashtu edhe me programin bërthamor të Iranit. Agjencia amerikane e lajmeve Axios ka raportuar për përmbajtjen e këtyre kushteve.
Në anën tjetër, kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ka deklaruar se lufta me Iranin nuk do të mbarojë derisa rezervat e tij të uraniumit të pasuruar të “nxirren jashtë loje”. Ky qëndrim e vendos çështjen bërthamore në qendër të konfliktit dhe e lidh vazhdimin e operacioneve me fatin e rezervave iraniane të uraniumit të pasuruar. Deklarata e Netanyahut përputhet me shqetësimet e Izraelit për programin bërthamor iranian, ndërsa kërkesa amerikane për pezullimin e pasurimit bërthamor është pjesë e të njëjtit bosht negociues. Për këtë arsye, kërkesat për fundin e luftës mbeten të varura nga çështje që palët i konsiderojnë thelbësore për sigurinë e tyre.
Një armëpushim i shpallur në fillim të prillit, me qëllim që të krijohej kohë për bisedime paqeje, është respektuar në masë të madhe, pavarësisht shkëmbimeve të herëpashershme të sulmeve. Megjithatë, përgjigjja e Iranit dhe refuzimi i Trumpit kanë treguar se rruga drejt një marrëveshjeje mbetet e vështirë. Tensionet rreth garancive të kërkuara nga Teherani, kërkesave të Uashingtonit për Ngushticën e Hormuzit dhe pasurimin bërthamor, si dhe qëndrimit të Izraelit për rezervat e uraniumit të pasuruar, vazhdojnë të ndikojnë njëkohësisht në diplomaci dhe në tregjet e energjisë. Për momentin, rritja e çmimit të naftës Brent mbetet sinjali më i dukshëm i shqetësimit ndërkombëtar për zhvillimet e fundit.
Botuar fillimisht në Koha.net