Administrata e presidentit amerikan, Donald Trump, ka ndërmarrë një hap të ri diplomatik dhe politik duke vendosur sanksione të gjera ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN). Masat pritet të ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën si institucioni kryen punën e tij, duke përfshirë edhe ndërprerjen e mundshme të shërbimeve bankare, sigurimit dhe atyre softuerike.
Vendimi i Uashingtonit vjen në një kohë kur marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe GJPN-së janë tensionuar ndjeshëm. Fakti që qëndron në qendër të përplasjes lidhet me fletarrestimet e lëshuara ndaj zyrtarëve izraelitë, përfshirë kryeministrin Benjamin Netanyahu. Këto veprime kanë nxitur reagime të forta nga SHBA-ja, e cila e ka kundërshtuar mënyrën se si GJPN po trajton çështjet që lidhen me individë dhe operacione të lidhura me aleatët e saj.
Një tjetër element që e ka ushqyer këtë konflikt është edhe hetimi i mëparshëm për veprimet e trupave amerikane në Afganistan. Sipas logjikës së administratës së Trump, ekzistenca e procedurave ligjore ndërkombëtare që përfshijnë personel ushtarak amerikan ka qenë një prej arsyeve kryesore që e ka kthyer çështjen e GJPN-së në një objekt përplasjeje të hapur politike.
Trump: “Ose GJPN-ja ndalet, ose SHBA-ja i jep fund”
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e ka shprehur qëndrimin e tij duke e cilësuar GJPN-në si një “gjykatë që vepron jashtë rregullave”. Në të njëjtën linjë, ai ka paralajmëruar se mund të pasojnë masa të tjera kundër institucionit, nëse kërkesat e Uashingtonit nuk plotësohen. Rubio ka bërë gjithashtu të qartë se qëndrimi i SHBA-së nuk është vetëm një reagim i përkohshëm, por një presion që synon të ndryshojë mënyrën se si GJPN vepron.
Në deklaratën e tij, Rubio ka përdorur një formulim të drejtpërdrejtë: “Ose GJPN-ja do t’u japë fund kërcënimeve të saj, ose ne do t’i japim fund GJPN-së”. Përmes kësaj fraze, ai e lidh thelbësisht vendimin e sanksioneve me idenë se gjykata duhet të rregullojë qasjen e saj ndaj rasteve që SHBA i konsideron problematike, duke krijuar një ultimatum politik ndaj institucionit.
Rubio u bëri thirrje edhe aleatëve të Shteteve të Bashkuara që të ushtrojnë presion ndaj GJPN-së. Mesazhi ka qenë i qartë: bashkëpunimi ndërkombëtar duhet të synojë që institucioni të përmbushë kërkesat e Uashingtonit. Në këtë kuadër, sanksionet e reja përshkruhen si një mënyrë për të kufizuar kapacitetin e GJPN-së për të funksionuar, duke prekur sektorët ku ndikimi është më i shpejtë dhe më i drejtpërdrejtë.
Masat amerikane synojnë të kufizojnë mundësinë e gjykatës për të operuar duke prekur shërbimet financiare, sigurimet dhe teknologjinë që përdor institucioni. Me fjalë të tjera, sanksionet nuk janë të kufizuara vetëm në aspektin formal ligjor, por shtrihen në infrastrukturën që e mban GJPN-në në punë në praktikë. Kjo përfshin edhe elemente softuerike, të cilat zakonisht lidhen me sistemet e menaxhimit të dosjeve, procedurat dhe mënyrën se si institucioni organizon punën e tij të përditshme.
Vendimi i Uashingtonit u bë publik vetëm disa orë pasi ish-gjykatësja e GJPN-së, Navi Pillay, fitoi Çmimin Nobel për Paqe për kontributin e saj në drejtësinë penale ndërkombëtare. Ky timing ka shtuar më tej vëmendjen dhe debatet rreth drejtësisë ndërkombëtare dhe mënyrës si presioni politik mund të ndikojë në institucione që pretendohet se duhet të veprojnë në mënyrë të pavarur. Për rrjedhojë, pritet që sanksionet të nxisin diskutime të reja mbi pavarësinë e institucioneve të drejtësisë ndërkombëtare, si dhe mbi pasojat që vijnë nga përplasjet ndërmjet shteteve dhe organeve ligjore të themeluara ndërkombëtarisht.
Botuar fillimisht në Telegrafi