Presidenti amerikan Donald Trump ka përsëritur qëndrimin e tij se një marrëveshje e re me Iranin do të jetë më e mirë se ajo e presidentit Barack Obama. Premtimet e tij vijnë në kuadër të një përpjekjeje për t’i dhënë fund luftës që ai kishte nisur me Iranin, e cila është përmendur më parë si objektiv politik. Referenca daton në 28 shkurt, kur Trumpi ka folur për synimet e tij për një marrëveshje që do të ndryshonte kursin ndaj programit bërthamor të Teheranit.
Trumpi e ka lidhur drejtpërdrejt marrëveshjen me një pretendim që Irani të mos ketë më mundësi të zotërojë armë bërthamore. Në narrativën e tij, marrëveshja që propozon ai paraqitet si pengesë e vërtetë, në kontrast me atë të Obamës, të cilën ai e ka cilësuar si gabim historik. Këto ide ai i ka shpalosur në një postim në rrjetet e tij sociale gjatë së dielës, duke e vendosur theksin te ndryshimi mes dy qasjeve amerikane.
Në postimin e tij, Trump shkruan se “marrëveshja e Obamës ishte një rrugë drejt armës bërthamore për Iranin”, duke e argumentuar me pretendimin se kjo kishte ardhur “me para dhe gjithçka tjetër”. Ai e ka cilësuar marrëveshjen e mëparshme si “një nga marrëveshjet më të këqija dhe më budallaqe që ka bërë ndonjëherë SHBA-ja”. Në të njëjtën linjë, Trump e përshkruan marrëveshjen e tij si “një mur kundër mundësisë që Irani të ketë ndonjëherë armë bërthamore”, duke e paraqitur si të kundërtën e asaj që, sipas tij, bëri administrata e Obamës.
Aktualisht, krahasimi i drejtpërdrejtë mes dy marrëveshjeve nuk është i lehtë për t’u bërë. Kjo sepse memorandumi i shpallur nga Trump të dielën nuk është projektmarrëveshje afatgjatë për programin bërthamor, por një marrëveshje e fokusuar te ndalimi i luftës. Në këtë kuptim, objektivi i parë lidhet me uljen e armiqësive, ndërsa çështjet më të gjera për kufizimin afatgjatë të ambicieve bërthamore kërkojnë një mekanizëm tjetër dhe kohë më të gjatë zbatimi.
Një memorandum për ndalimin e luftës vë në pikëpyetje krahasimin me Obamën
Nën administratën e Obamës, Shtetet e Bashkuara ishin pjesë e një koalicioni ndërkombëtar që arriti një marrëveshje me Iranin për të kufizuar programin e tij bërthamor. Në atë skemë, inspektorët ndërkombëtarë kishin rolin e verifikimit në terren, duke kontrolluar nëse Irani po e respektonte marrëveshjen. Përveç kontrollit, marrëveshja i dha Iranit edhe një avantazh ekonomik: vendi fitoi qasje më të madhe në të ardhurat nga eksporti i naftës.
Sipas të dhënave të raportuara, marrëveshja e re e Trumpit synon të ndalojë armiqësitë mes vendeve dhe të rihapë Ngushticën e Hormuzit. Në këtë plan, SHBA-ja do të ndalojë bllokadën e porteve iraniane, ndërsa Irani do të lejojë kalimin e anijeve përmes ngushticës. Megjithatë, ndërsa ndalimi i luftës dhe masat e lidhura me qarkullimin detar janë pjesë e memorandumit, një marrëveshje afatgjatë për të kufizuar ambiciet bërthamore të Iranit ende mbetet një sfidë që kërkon më shumë punë dhe një strukturë të qartë zbatimi.
Në këtë fazë, diskutimi mbi “cila marrëveshje është më e mirë” mbetet i varur nga përkufizimi i saktë i objektivave dhe nga hapat që do të pasojnë pas memorandimit. Ndërsa Trump e vendos pretendimin e tij në qendër të garantimit se Irani nuk do të ketë armë bërthamore, është e qartë se dokumenti i shpallur të dielën, sipas përshkrimeve, nuk mbulon vetëm komponentin bërthamor. Për rrjedhojë, për ta bërë krahasimin me atë të Obamës, do të duhet të priten detaje dhe dokumente të mëtejshme për qasjen afatgjatë.
Botuar fillimisht në Koha.net