“The Blue Hour” është vendosur në qendër të një hapjeje që ka sjellë në Prishtinë një botë artistike të lidhur me kujtesën, dokumentet dhe përvojat e zhvendosjes. Ekspozita e autores Anita Muçolli, e kuruar nga Hana Halilaj, është hapur në galerinë “Qafa” në Prishtinë, duke shënuar një rikthim të veçantë për artisten që jeton në Zivicër.
Në fokus të ekspozitës qëndron ideja e një bote pa përkatësi të qartë mes atdheut dhe diasporës. Për këtë, Muçolli kthen vëmendjen te gjëra të thjeshta, shpesh të zakonshme në pamje, por që kur futen në kontekst marrin peshë të madhe historike. Një dokument si lejeqëndrimi, për shembull, kthehet në artefakt: nuk është më vetëm letër, por një lidhje që bashkon kohë të ndryshme dhe bart rrëfime personale brenda historisë kolektive.
Këto elemente formojnë një atmosferë “mjegullnaje” që, pa dramatizim, e vesh estetikën e objekteve me kuptim. Ekspozita përpiqet të tregojë se si historitë e migrimit kalojnë nga një brez në tjetrin, duke mbetur të pashkëputura edhe kur jeta ndryshon. Në mes të këtij dialogu mes gjësendeve dhe kujtesës është vetë artistja, që e ndërlidh përvojën e vet me mënyra të reja komunikimi përmes artit.
“The Blue Hour” shpjegon gjendjen e limbos mes atdheut e diasporës
Takimi me publikun në Kosovë vjen si ngjarje më vete, duke qenë se bëhet fjalë për ekspozitën e parë personale të Muçollit në këtë territor. Sipas historikut të saj artistik, ajo ka pasur edhe më herët prezantime në Kosovë, përfshirë disa ekspozita grupore: një në 2023 në Galerinë Kombëtare dhe një tjetër në kuadër të “Autostrada Biennale” vitin e kaluar. Megjithatë, kjo ngjarje shënon një hap tjetër: hera e parë që realizon ekspozitë personale jashtë Zvicrës dhe njëkohësisht hera e parë që shfaqet me një ekspozitë personale në Kosovë.
Vepra e saj lidhet drejtpërdrejt me temën e rrëfimit të zhvendosjes. Në katalogun e ekspozitës, e cila është hapur të enjten mbrëma në galerinë “Qafa”, theksohet se ekspozita reflekton “mbi mënyrat se si historitë e zhvendosjes kalojnë nga një brez në tjetrin”. Ky rrëfim shpaloset përmes objekteve që nuk kërkojnë bujë, por që i bëjnë të prekshme çështjet e mbijetesës, mungesave dhe të së përjetuarës. Në këtë mënyrë, dokumentet dhe gjësendet e thjeshta bëhen urë mes kujtesës së trashëguar dhe përvojës së jetuar.
Në shpjegimin që shoqëron ekspozitën, theksohet se përtej rrëfimit, Muçolli rikthehet te mungesat, te gjestet e mishëruara në trup, te ritualet familjare dhe te heshtjet që shpesh shoqërojnë përvojat e dhunës dhe migrimit. Hulumtimi i fundit i saj paraqitet si një proces i papërfunduar, i shpalosur në mjedisin më të afërt—në arkivat familjare. Në këtë qasje, elementi që e mban të gjallë punën është negociimi i vazhdueshëm mes biografisë personale, historisë kolektive dhe dëshirës për t’u vendosur brenda të dyjave.
Vetë artistja e ka lidhur titullin “The Blue Hour” me një ndjenjë papërkatësie. Ajo shpjegon se e ka zgjedhur për të folur pikërisht për momentin kur ndihesh “as këndej as andej”. Në përshkrimin e saj, kjo gjendje përmbledhet si një “State of Limbo”, pra si një pezullim mes dy anëve, që nuk e gjen veten plotësisht as në vendin prej nga vjen e as në vendin ku jeton. Në këtë formë, ekspozita në “Qafa” e kthen këtë përvojë në art dhe e hap si hapësirë komunikimi mes diasporës e njerëzve vendorë, e mbi të gjitha mes kohëve.
Botuar fillimisht në Koha.net