Paneli “Një vështrim krahasues: Çështja e ekologjisë në skenë në kontekste të ndryshme” ka vënë në qendër të diskutimit një pyetje që po bëhet gjithnjë e më urgjente: si mundet teatri të flasë për mjedisin përmes formave të ndryshme artistike, si dhe çfarë roli ka në sfidimin e realitetit dhe në thyerjen e heshtjes shoqërore ndaj krizës ekologjike.
Gjatë panelit, pjesëmarrësit u ndalën te fakti që, edhe kur të gjithë pranojnë se reagimi ndaj krizës mjedisore po vonohet, mbetet ende një hendek mes domosdoshmërisë për veprim dhe mënyrës sesi trajtohet kjo çështje në hapësira publike, përfshirë mediat dhe artin skenik. “Se të gjithë janë vonë në raport me krizën mjedisore, ka qenë konstatim i përbashkët”, thuhet se është theksuar në diskutim, duke nënvizuar se thirrja për reagim është e kahershme.
Paneli u zhvillua të premten, në kuadër të festivalit “Polip”, në “Hani i 2 Robertëve” në Prishtinë, më 16 maj 2026. Në diskutim u theksua se, edhe pse teatri nuk mund të qëndrojë jashtë sfidave të kohës, ende çështjet ekologjike trajtohen rrallë në skenë. Megjithatë, arti skenik po shihet gjithnjë e më shumë si një hapësirë që mund të hapë dialog, të sfidojë heshtjen shoqërore dhe të nxisë reflektim mbi ndryshimet klimatike.
Teatri mund të sfidojë heshtjen shoqërore ndaj krizës ekologjike
Sipas përfundimeve të panelit, njeriu nuk ndahet dot nga natyra, dhe pikërisht për këtë teatri dhe arti në përgjithësi nuk duhet t’i bashkohen heshtjes për tema si kriza mjedisore. Diskutimi tregoi se pyetjet mbi mënyrën se si teatri e koncepton të folurit për mjedisin nuk lidhen vetëm me temat, por edhe me mënyrat e komunikimit: forma të ndryshme artistike, qasjet skenike dhe mënyra se si publiku lidhet me përmbajtjen.
Në panel, diskutimi u drejtua nga gazetari Uran Haxha, i cili ngriti edhe një shqetësim për mungesën e trajtimit të temave ekologjike. Ai theksoi se këto çështje trajtohen pak në media dhe, nëse në media janë më pak të pranishme, atëherë në teatër janë edhe më rrallë. Sipas tij, teatri ka folur shpesh për luftën, për pushtetin, për identitetin dhe për konfliktet shoqërore, ndërsa “rrallë për ajrin e ndotur” dhe “për peizazhet që po zhduken”.
Në panel u fol edhe për rolet që mund të marrë teatri në krijimin e lidhjeve të reja mes skenës dhe publikut. Artistja austriake Lisa Horvath u përgjigj në pyetjen se nëse teatri mund ta përfaqësojë botën ku jetojmë dhe, njëkohësisht, të sfidojë heshtjen ndaj çështjeve ekologjike. Ajo bëri të ditur qasjen e saj artistike të mbështetur në teoritë post-humaniste dhe theksoi nevojën që njeriu të mos shihet i ndarë nga natyra.
Paneli gjithashtu mblodhi artistë dhe studiues nga vendi dhe nga skena ndërkombëtare, duke ofruar një këndvështrim më të gjerë mbi përballjen e teatrit me krizën ekologjike dhe mjedisore në kontekste të ndryshme kulturore. Përveç Uran Haxhës dhe Lisa Horvath, në diskutim morën pjesë kritiku e dramaturgu serb Borisav Matiq dhe regjisori Besim Ugzmajli, të cilët, secili nga perspektiva e vet, ndihmuan që të dilnin në pah mënyrat se si skena mund të bëhet vend reflektimi dhe ndërgjegjësimi.
Botuar fillimisht në Koha.net
