Një fenomen i fuqishëm El Niño po ngjall shqetësime të reja për ekonominë botërore: një valë e mundshme rritjeje e çmimeve të ushqimeve mund të shtrihet në nivel global dhe të zgjasë deri në gjysmën e dytë të vitit 2028. Paralajmërimi vjen nga ekonomistë dhe analistë, të cilët thonë se ndikimi mund të vijë si pasojë e kombinimit të motit ekstrem me tronditjet e tjera që tashmë po rëndojnë kostot.
Sipas tyre, bota po përballet me “dy goditje njëkohësisht”. E para është ndikimi i luftës me Iranin, që ka rritur çmimet e produkteve ushqimore në nivelin më të lartë të tre viteve të fundit. E dyta lidhet me efektet e motit ekstrem, të lidhura me fenomenin El Niño, i cili pritet të ndikojë në kushtet e motit në zona të ndryshme dhe, rrjedhimisht, te prodhimi bujqësor dhe zinxhirët e furnizimit.
Shkencëtarët vlerësojnë se cikli El Niño që nis në vitet 2026-2027 ka një shans “të paprecedentë” për t’u shndërruar në një nga më të fuqishmit e regjistruar ndonjëherë. Në këtë kuadër, Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (NOAA) ka bërë të ditur se ekziston një probabilitet prej 63% që temperaturat e sipërfaqes së Paqësorit të kalojnë 2 gradë Celsius mbi normalen gjatë këtij viti. Kjo rrit rrezikun që ngjarjet klimatike të ndikojnë më fort në bujqësi dhe tregti.
“Super El Niño” rrit çmimet e ushqimeve deri në 2028
Analistët e bankës Goldman Sachs parashikojnë se një “Super El Niño” mund të rrisë çmimet globale të lëndëve të para ushqimore me rreth 15.8%. Për Eurozonën, vlerësimi është se çmimet e ushqimeve mund të rriten mesatarisht me 1.3%. Edhe pse shifrat flasin për rritje në qendër të tregjeve, ekspertët theksojnë se ndikimi nuk do të jetë uniform në të gjitha rajonet, pasi efektet klimatike mund të shfaqen me intensitet të ndryshëm.
Sipas vlerësimeve, koha e përhapjes së efektit pritet të jetë graduale. Ndikimi i plotë mund të ndihet gjatë procesit të mbjelljes, korrjes dhe shpërndarjes së produkteve bujqësore, duke bërë që valët e çmimeve të zgjasin deri në vitin 2028. Ky skenar vjen si rezultat i mënyrës se si moti ekstrem prek ciklet bujqësore: edhe kur ndryshimet në klimë ndodhin më herët, pasojat në furnizim dhe në treg zakonisht marrin kohë për t’u përkthyer plotësisht në çmime.
Ekspertët nënvizojnë gjithashtu se El Niño nuk prek të gjitha rajonet njësoj. Disa zona pritet të përballen me thatësira të rënda, ndërsa të tjera me përmbytje, çka mund të dëmtojë prodhimin bujqësor dhe të prishë zinxhirët e furnizimit. Në praktikë, dëmtimet në kulturat bujqësore dhe vështirësitë në transport e shpërndarje rrisin pasigurinë për sasinë e ushqimeve që arrijnë te tregjet, duke krijuar presion për rritje çmimesh.
Ndërkohë, ekonomistët thonë se vendet me të ardhura më të ulëta konsiderohen më të rrezikuarat. Këto ekonomi, të cilat tashmë po goditen nga rritja e kostove si pasojë e konfliktit me Iranin, mund të kenë më pak hapësirë për të thithur goditje të reja. Për më tepër, ata paralajmërojnë se kombinimi i motit ekstrem, mungesës së plehrave kimike dhe kostove më të larta të energjisë mund të ushtrojë presion të fortë mbi inflacionin global.
Në këtë kontekst, presioni mbi inflacionin lidhet edhe me vendimet e bankave qendrore. Ekonomistët thonë se këto rrethana mund t’i detyrojnë bankat qendrore të mbajnë normat e interesit në nivele të larta për më gjatë. Kështu, një fenomen klimatik si El Niño, i kombinuar me faktorë ekonomikë dhe kostot që vijnë nga konflikti gjeopolitik, mund të rrisë rrezikun e çmimeve të larta të ushqimeve për një periudhë të zgjatur—deri në gjysmën e dytë të vitit 2028.
Botuar fillimisht në Bota Sot