“Nuk mund të fshihesh nga një sulm me dronë”: ky është përshkrimi i banorëve të qytetit të rrethuar të El-Obeidit në Sudan, ku edhe veprimet më të thjeshta të përditshmërisë janë kthyer në rrezik të vazhdueshëm. Sulmi në El-Obeid, një fushëbetejë kyç në luftën mes dy forcave ushtarake rivale, ka nxjerrë në pah edhe rolin në rritje të dronëve në konflikt, duke ndryshuar mënyrën si përjetohet lufta nga civilët.
Qyteti, i cili është një qendër strategjike tregtare dhe ndihme, i ka strehë më shumë se gjysmë milioni njerëz. Për ta, frika nuk vjen vetëm nga fronti apo betejat në terren, por edhe nga “qielli”, ku dronët shfaqen papritur. Në rrjedhën e pjesës më të madhe të luftës civile të Sudanit, që ka nisur më shumë se tre vjet më parë, civilët kishin frikë nga përplasjet tokësore. Por në El-Obeid, shumë banorë po thonë se kërcënimi ka marrë një formë tjetër: vdekja e mundshme mund të vijë në çast, pa paralajmërim, nga lart.
Në fund të qershorit, një incident i rëndë ka tronditur Elsadig, 27-vjeçarin, i cili ndodhej në një stacion për furnizimin e kamionëve me ujë. Kur një sulm me dronë goditi zonën, Elsadig u amputua nga i majti. Ai e lidh këtë ngjarje me realitetin e përditshëm në El-Obeid, ku edhe rutinat e zakonshme shndërrohen në skenar të frikshëm, sepse dronët fluturojnë mbi qytet.
Pak më tej, Ahmado, 42-vjeç, punonte si shofer i kamionit që mbledh dhe transporton ujërat e zeza nga gropat septike ose sistemet e kanalizimit. Edhe ai ishte në orar kur ndodhi sulmi. I njëjti sulm goditi një grup kamionësh uji, duke kthyer punën e tij të përditshme në tragjedi të menjëhershme. Në atë sulm u vra djali i tij 9-vjeçar, i cili kishte ardhur ta takonte pas shkollës, së bashku me dy kolegë të tjerë të Ahmados.
Dronët e bëjnë El-Obeidin të pambrojtur: vdekje edhe gjatë punës së përditshme
Ahmado shpjegon se “dita” e tij kishte nisur si çdo ditë tjetër. Sipas rrëfimit të tij, dronët fluturonin mbi kokat e tyre, por ai nuk e kishte menduar se ai apo fëmija i tij do të bëhej shënjestër. Për të, ajo që e ndërlikon çdo moment është fakti se rreziku nuk lidhet vetëm me vendin ku ndodhesh në kuptimin tradicional të frontit, por edhe me atë se ku përfundon një ekip pune, një fëmijë që kthehet nga shkolla, ose një kamion që shërben për të mbajtur jetën në qytet.
Vlerësimet e konfliktit në Sudan tregojnë për pasojat e gjera njerëzore. Lufta civile, e nisur më shumë se tre vjet më parë, ka vrarë dhjetëra mijëra njerëz, ka zhvendosur më shumë se 14 milionë të tjerë dhe ka sjellë një krizë humanitare që Kombet e Bashkuara e përshkruajnë si më të keqen në botë. Në këtë kuadër, sulmet me dronë në një qendër si El-Obeid nuk janë thjesht një episod taktik, por një element që shton pasigurinë në jetën e civilëve dhe e bën më të vështirë edhe furnizimin bazë, siç është transporti i ujit.
Pas incidentit, familja e Ahmados kërkoi për orë të tëra përpara se të gjente se çfarë kishte ndodhur, një detaj që tregon se sa e vështirë është të përballohet realiteti pas sulmeve. Ndërkohë, frika e banorëve të El-Obeidit vazhdon, sepse sulmet me dronë shfaqen si një kërcënim i padukshëm dhe i papritur. Për shumë prej tyre, mesazhi është i qartë: në një qytet të rrethuar dhe nën kërcënim të vazhdueshëm, nuk ka vend ku të ndihet plotësisht i sigurt, as gjatë punës, as kur fëmijët kthehen nga shkolla.
Botuar fillimisht në Koha.net